ΤΟ ΖΑΛΟΓΓΟ

              ΤΟ ΜΝΗΜΕΙΟ ΠΡΟΣ ΤΙΜΗΝ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΟΥ ΖΑΛΟΓΓΟΥ !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

ΖΑΛΟΓΓΟ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Το Ζάλογγο, ή Ζάλογκο, είναι ένα από τα ιστορικά όρη της Ελλάδας. Βρίσκεται βόρεια της Πρέβεζας και ανήκει στην οροσειρά των Κασωπαίων της Ηπείρου. Το όνομά του συνδέθηκε με την προεπαναστατική περίοδο του 1821 και ειδικότερα με τον θρυλούμενο Χορό του Ζαλόγγου.

ΙΣΤΟΡΙΑ

Μετά τη συνθήκη που είχε συνάψει ο Αλή Πασάς με τους Σουλιώτες στις 12 Δεκεμβρίου τους 1803, οι κάτοικοι του Σουλίου έπρεπε να εγκαταλείψουν την πατρίδα τους. Έτσι φεύγοντας αυτοί χωρίσθηκαν σε δύο ομάδες από τις οποίες η μεν μία με τις φάρες των Δαγκλή, Δράκου, Ζορμπά, Τζαβέλλα, Πανομάρα κ.ά. κατευθύνθηκε προς την Πάργα, ενώ η άλλη με τις φάρες των Κουτσονίκα, Μαλάμου, Μπότσαρη κ.ά. προς το Ζάλογγο. Τότε ο Αλής αθετώντας το λόγο του και τη συνθήκη διέταξε την καταδίωξη και την εξόντωση των Σουλιωτών. Από τις δύο ομάδες, η δεύτερη δεν κατόρθωσε να διαφύγει τον όλεθρο. Οι αποτελούντες την δεύτερη ομάδα είχαν φθάσει στο Ζάλογγο, που απείχε από το Σούλι περί τις οκτώ ώρες, όπου και το ομώνυμο χωριό με δέκα περίπου οικίες. Στη συνέχεια για περισσότερη ασφάλεια ανέβηκαν στη κορυφή όπου βρίσκεται και η ομώνυμη Μονή του Ζαλόγγου.

Στις 16 Δεκεμβρίου όταν έφθασε στους πρόποδες του Ζαλόγγου το πολυάριθμο ασκέρι του Αλή Πασά υπό τον Αλβανό διοικητή Μπεκήρ Τζιγαρώρο οι Σουλιώτες μαζί με τις γυναίκες και τα παιδιά τους οχυρώθηκαν μέσα στη Μονή απ΄ όπου και απέκρουσαν στις 16 και 17 του μήνα τις εφόδους του ασκεριού. Την επομένη όμως στις 18 Δεκεμβρίου ο μεν Κουτσονίκας και οι σύντροφοί του παραδόθηκαν, ενώ 53 γυναίκες με τα παιδιά τους και 13 άνδρες κατέφυγαν σε παρακείμενο βράχο, καλούμενος σήμερα "Στεφάνι". Αντίθετα άλλοι, περίπου 147, υπό τον Κίτσο Μπότσαρη κατάφεραν με έφοδο να διασωθούν. Οι δε Αλβανοί όταν έφθασαν στη Μονή και την κατέλαβαν αιχμαλώτισαν και όλους όσοι βρίσκονταν εκεί. Τότε οι γυναίκες που είχαν καταφύγει στο βράχο προτίμησαν αντί της ατιμίας και της αιχμαλωσίας να ρίξουν τα τέκνα τους στο γκρεμό και στη συνέχεια να ριφθούν σ΄ αυτόν, χορεύοντας, η μία μετά την άλλη στο βάθος του βράχου ξέροντας ότι μέτρα τους χώριζαν από το θάνατο .

Read more »

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ ( ΠΗΓΗ: Wikipedia )

Κλασσική εποχή - Το Βασίλειο της Ηπείρου(630 πΧ -232 πΧ)

Η Ίδρυση της αρχαίας Αμβρακίας τοποθετείται από τους αρχαιολόγους στο 630-620 πΧ. [1]. Δεν γνωρίζουμε ποιοι έκτισαν την Αμβρακία, πριν την έλευση των Κορινθίων. Πάντως αρχαίοι συγγραφείς αποκαλούν την περιοχή της Αμβρακίας Δρυόπιδα. Οι σχετικοί με τους οικιστές της Αμβρακίας μύθοι προδίδουν πρόθεση προβολής δικαιωμάτων στην περιοχή. Η αρχαία Αμβρακία, σημερινή Άρτα, πήρε το όνομά της από τον Άμβρακα, γιό του Θεσπρωτού, ενώ κατά μία άλλη εκδοχή Αμβρακία ήταν η κόρη του Μελανέα, γιό του Απόλλωνα και περίφημου τοξότη. Ο Θεσπρωτός είναι ήρωας των Θεσπρωτών, γιός του Λυκάονα. Η Αμβρακία, πρακτικά αποικία των Κορινθίων, ιδρύθηκε από τον Γόργο νόθο γιό του Κύψελου, τυράννου της Κορίνθου σε μια περιοχή που ανήκε στους Δρύοπες, ηπειρωτικό φύλο. [2] Ετυμολογικά η λέξη Αμβρακία, ή Αμπρακία (Ambracia), ή Ανπρακία, προέρχεται από το αμφί (αμπί) + ρακία (ραχία) = βραχώδης ακτή, πετρώδης γιαλός, από το ρήμα ράττω ή αράττω = κτυπώ με δύναμη, συντρίβω. Από το αμπί και τη ρίζα ράκ προήλθε μάλλον το τοπωνύμιο Αμπ-ρακ-ία και το υδρωνύμιο (όνομα ποταμού) Ά-ραχ-θος, δηλαδή η πετρώδης ακτή που κτυπιέται εκατέρωθεν (αμπί = αμφί). Η Αμβρακία (εμπεριέχει μεγάλο τμήμα του σημερινού γεωγραφικού χώρου του Ν. Πρέβεζας) έλαβε μέρος στους Περσικούς πολέμους, διέθεσε επτά ποία στη Ναυμαχία της Σαλαμίνας και πεντακόσιους οπλίτες στη Μάχη των Πλαταιών. Στον Αμβρακικό κόλπο υπήρχε επίνειον της Αμβρακίας με το όνομα Άμβρακος. Η Αμβρακία και ο Άμβρακος συνδέονταν με την πλακόστρωτη ή σκυρόστρωτη (χαλικόστρωτη) Ιερά Οδό πλάτος 12 μέτρων, εκ της οποίας έχουν αποκαλυφθεί 300m κοντά στο στάδιο της Άρτας. Το έτος 582 πΧ η Αμβρακία είχε δημοκρατικό πολίτευμα, μετά την τυραννία του Περίανδρου, 74 χρόνια προγενέστερη της Δημοκρατίας του Κλεισθένη στην Αθήνα. Διάσημοι Αμβρακιώτες ήταν ο γλύπτης Πολύστρατος, ο μουσικός Επίγονος, ο ποιητής της μέσης κωμωδίας Επικράτης και ο ολυμπιονίκης Λέων της 96ης Ολυμπιάδας (Παυσανίας). Το 500 πΧ κτίσθηκε στην Αμβρακία ο τεράστιος Ναός του Απόλλωνος Σωτήρος. Τα ερείπιά του σώζονται κοντά στην Πλατεία Κιλκίς της σημερινής Άρτας. Επί βασιλέως Πύρρου Α, η Αμβρακία γνώρισε μεγαλείο. Κτίστηκε η αρχική μορφή του γεφυριού του Αράχθου, το Μικρό Θέατρο (κοντά στον Άγιο Κωνσταντίνο), το Μεγάλο Θέατρο (κοντά στό Ναό του Απόλλωνος), και το Πρυτανείο (δίπλα στό Ναό Απόλλωνος). [3] Δυστυχώς πολλοί καλλιτεχνικοί θησαυροί της Αμβρακίας μεταφέρθηκαν στη Ρώμη το έτος 168 π.Χ. με διαταγή του υπάτου Marcus Fulvious Noviliorus, μετά την πολιορκία της πόλης. [4]. Η Αμβρακία δεν έλαβε μέρος στον Τρωικό πόλεμο. Πιθανότατα είχε κατακτηθεί από τους Δωριείς, ενώ ο Τρωικός ήταν πόλεμος των Αχαιών. Οι Δωριείς έφτιαξαν τον στόλο τους στο μοιχό του Αμβρακικού κόλπου, με την ξυλεία απ' τα πλούσια δάση της περιοχής της Αμβρακίας. Οι Αμβρακιώτες πάντως έλαβαν μέρος στους πολέμους της Ελλάδας εναντίον των Περσών. Το τοπωνύμιο Αμβρακία οφείλεται κατά την μυθολογία στον Αμβρακία , γιο του Θεσπρωτού. Το 625 π.Χ. εγκαταστάθηκαν στην Αμβρακία οι Κορίνθιοι - καλεσμένοι ίσως από τους παλιούς κατοίκους - με αρχηγό τους τον Γόργο, νόθο γιο του Κυψέλου, του τυράννου της Κορίνθου. Η Αμβρακία με τους Κορίνθιους πια, γνώρισε μεγάλη οικονομική ακμή και στρατιωτικοναυτική ισχύ όπως προκύπτει από τα αρχαία κείμενα και τα αρχαιολογικά ευρήματα. Κατά τους Περσικούς πολέμους έλαβε μέρος με εφτά πλοία στη ναυμαχία της Σαλαμίνας και με πεντακόσιους οπλίτες στη μάχη των Πλαταιών. Από το 625 π.Χ. μέχρι την εποχή του Πύρρου, η Αμβρακία είχε κατά περιόδους τυραννικό, ολιγαρχικό - τιμοκρατικό ή δημοκρατικό πολίτευμα. Κατά μία άποψη, στην Αμβρακία δημιουργήθηκε το πρώτο δημοκρατικό καθεστώς μερικές δεκαετίες πριν απ' την δημοκρατία της Αθήνας. Η Αμβρακία είχε ένα από τα τελειότερα πολεοδομικά συστήματα της αρχαιότητας, ονομαστά δε ήταν τα γυναικεία αμβρακιώτικα υποδήματα, γνωστά με το όνομα Αμβρακίδες. Το 295 π.Χ. ο Πύρρος την έκανε πρωτεύουσα του Κράτους του κι απ΄αυτή εξορμούσε για την Ελλάδα και την Ιταλία. Ο Πύρρος γέμισε την Αμβρακία με μεγάλες οικοδομές, ναούς, αγάλματα,ζωγραφικούς πίνακες κλπ.

Το Κοινό των Ηπειρωτών (ΑΠΕΙΡΩΤΑΝ, 232-168 πΧ)

Μετά το θάνατο της Βασίλισσας της Ηπείρου Δηϊδάμειας B, το Βασίλειο της Ηπείρου, η δυναστεία των Αιακιδών παύει να υπάρχει και το έτος 232 πΧ οι Ηπειρωτικές πόλεις αποφασίζουν να συνενωθούν πολιτικά. Πρωτεργάτης στην συνένωση αυτή που ιστορικά είναι η πρώτη «Ομοσπονδιακή Δημοκρατία» της Ευρώπης είναι η μητέρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου Μυρτάλη – Ολυμπιάς. Η πολιτική αυτή συνένωση ονομάζεται «Κοινό των Ηπειρωτών» (ΑΠΕΙΡΩΤΑΝ) και διαρκεί περίπου 64 χρόνια (232 πΧ - 168 πΧ), κατ΄ άλλους συγγραφείς 61 χρόνια (232 πΧ - 171 πΧ). Στο Κοινό των Ηπειρωτών συμμετέχουν οι πόλεις Αρχαία Ελέα Θεσπρωτίας, Αρχαία Γιτάνη Θεσπρωτίας, Αρχαία Φανοτή (Ντόλιανη) Θεσπρωτίας, Αρχαία Κασσώπη Πρέβεζας, μαζί με αποικίες των Ηλείων Αρχαία Πανδοσία Πρέβεζας, Αρχαία Ελάτρεια Πρέβεζας, Αρχαίο Βουχέτιον Πρέβεζας, Αρχαίες Βατίες Πρέβεζας, και οι πόλεις των Μολοσσών Αρχαία Πασσαρών Ιωαννίνων, Αρχαίο Τρίκαστρον (άγνωστο αρχαίο όνομα, πιθανώς Αρχαίο Ομφάλιον Πρέβεζας), Αρχαίο Όρραον Πρέβεζας, Αρχαία Αμβρακία Αρτας, Αρχαία Βερενίκη Πρέβεζας, κλπ. Ετσι τον 3ο αιώνα πΧ η Ήπειρος παραμένει μια ισχυρή δύναμη, ενωμένη υπό του «Κοινού των Ηπειρωτών» ως ομόσπονδο κράτος με το δικό της κοινό αντιπροσώπων, ή συνέδριο όπως αναφέρονταν αλλά και κοινό νόμισμα (ΑΠΕΙΡΩΤΑΝ). Το Κοινό των Ηπειρωτών έπαυσε φυσικά να υπάρχει με την Ρωμαϊκή εισβολή του -168 πΧ.
Ρωμαϊκή Εποχή (167 πΧ-324 μΧ)

Οι Ρωμαίοι εισέβαλαν θαλασσίως στήν Δυτική Ελλάδα από τη Θεσπρωτία το -168 πΧ, και ακολούθησαν οι πόλεις του Νομού Πρέβεζας. Το έτος -167 πΧ η Αμβρακία κατελήφθη από τους Ρωμαίους του Αιμίλιου Παύλου ύστερα από σθεναρή αντίστασή της. Στο Μουσείο της Άρτας εκτίθενται λίθινα βλήματα από ρωμαϊκούς καταπέλτες. Οι Ρωμαίοι την απογύμνωσαν από όλα της τα καλλιτεχνήματα, αργότερα δε (μετά το -31 π.Χ.) την ερήμωσαν και από τον πληθυσμό της, που τον εγκατέστησαν διά της βίας στη γειτονική Αρχαία Νικόπολη μετά τη Ναυμαχία του Ακτίου με διαταγή του Οκταβιανού. Στην Αμβρακία έμεινε μικρός αριθμός κατοίκων.

Βυζαντινή Εποχή (324 μΧ-1205 μΧ)

Η ερειπωμένη και αραιοκατοικημένη Άρτα, μετά το -31 πΧ ακολούθησε την πορεία της γειτονικής μεγάλης πόλης Νικόπολη. Με την ίδρυση του Βυζαντίου επίσης ακολούθησε την πορεία του "Θέματος Νικόπολης" (Βυζαντινή διοικητική περιφέρεια). Περί το έτος 1000 μΧ εμφανίζεται το όνομα Άρτα, από το λατινικό artus, arta, artum = στενός, στενή, στενό. Κατ’ άλλη άποψη του Σεραφείμ Ξενόπουλου του Βυζαντίου [6] το όνομα προήλθε από το αρτίζομαι, και τη φράση «Άρτα αρτυμή του κόσμου» λόγω της παραγωγής σιτηρών που τάϊζε τον κόσμο. [7]. Μετά την Δ Σταυροφορία (1204), έγινε ένα ιστορικό γεγονός. Το μισό τμήμα του Βυζαντίου εδραιώθηκε στh Νίκαια της Μ. Ασίας, και το υπόλοιπο ήρθε στήν Αρτα όπου ίδρυσε το Δεσποτάτο της Ηπείρου. Ενα μικρό τμήμα Βυζαντινών πήγε και ίδρυσε το Δεσποτάτο του Μωριά.

Το Δεσποτάτο της Ηπείρου (1205-1449)

To έτος 1205 μΧ γίνεται η Ιδρυση του Δεσποτάτου της Ηπείρου (*): Ο Μιχαήλ Α΄ Κομνηνός Δούκας, εσφαλμένα αναφέρονταν και ως Μιχαήλ Άγγελος, όνομα που δεν χρησιμοποίησε όμως ποτέ, υπήρξε ο ιδρυτής και ο πρώτος Δεσπότης του Δεσποτάτου της Ηπείρου (1205-1215). Το Δεσποτάτο της Ηπείρου ήταν ένα από τα κράτη που προέκυψαν από την κατάλυση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας μετά την Τέταρτη Σταυροφορία το 1204 μΧ. Μαζί με την Αυτοκρατορία της Νίκαιας και την Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας θεωρούσε ότι είναι νόμιμη συνέχεια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Ο Μιχαήλ Α΄ Άγγελος Κομνηνός Δούκας ήταν εξάδελφος των αυτοκρατόρων Ισαάκιου Β' Αγγέλου και Αλεξίου Γ'. Αρχικά είχε συνάψει συμμαχία με τον Βονιφάτιο Μομφερατικό. Στη συνέχεια προσπάθησε να ανακόψει την κατάκτηση της Πελοποννήσου από τους Φράγκους (=Γάλλους) αν και δεν τα κατάφερε, χάνοντας στη Μάχη του Ελαιώνα του Κούνδουρου (ή ελαιώνας του Κούντουρα). Το έτος 1205 μΧ, ο Μιχαήλ Α Κομνηνός Δούκας, επιστρέφει εσπευσμένα στην Ήπειρο, κατόπιν έκκλησης για βοήθεια από τον διοικητή της Νικοπόλεως Σεναχηρείμ, αλλά τον βρίσκει νεκρό από τους στασιαστές Νικοπολίτες, οι οποίοι τον είχαν ήδη δολοφονήσει. Ετσι ο Μιχαήλ Κομνηνός βρίσκει την ευκαιρία να σφετερισθεί την περιουσία του Σεναχηρείμ και φυσικά την κηδεμονία της πρώην αυτοκρατορικής επαρχίας του «Θέματος Νικοπόλεως» και αμέσως ιδρύει ένα νέο καθεστώς, το Δεσποτάτο της Ηπείρου, με νέα έδρα, την Άρτα διαλύοντας τη συμμαχία με τον Βονιφάτιο Μομφερατικό. Επί εποχής του Μιχαήλ Κομνηνού κτίζεται το Κάστρο της Άρτας. Το Δεσποτάτο της Ηπείρου γεωγραφικά εκτείνονταν, νότια από την Πάτρα έως και τη μισή περίπου σημερινή Αλβανία μέχρι το Δυρράχιο (Durres) και δυτικά από την Πρέβεζα έως τη Θεσσαλία και τις λίμνες Πρέσπες. Είναι δηλαδή ένα μεγάλο κράτος.[9]. Το έτος 1210 μΧ ο Μιχαήλ Α Κομνηνός Δούκας, συμμάχησε με την Βενετία και επιτέθηκε στην Θεσσαλονίκη. Έχει υποστηριχθεί από ιστορικούς ότι ο ίδιος υπήρξε ιδιαίτερα σκληρός με τους αιχμαλώτους του, σταυρώνοντας Λατίνους ιερείς. Αυτό οδήγησε στον αφορισμό του από τον Πάπα. Τελικά με ενισχύσεις από τον Λατίνο Αυτοκράτορα προς τους πολιορκημένους, η Θεσσαλονίκη δεν καταλήφθηκε. Ο Μιχαήλ Α΄ Κομνηνός Δούκας κατέλαβε μία σειρά από πόλεις επεκτείνοντας τα όρια του Δεσποτάτου: Λάρισα (έτος 1212), Δυρράχιο (1214), Κέρκυρα (1214). Επίσης κατέλαβε την παραλιακή ζώνη του Κορινθιακού κόλπου. Ήρθε σε σύγκρουση με τους Σέρβους και τους Βούλγαρους. Δολοφονήθηκε το έτος 1215 από κάποιον υπηρέτη του και τον διαδέχτηκε ο ετεροθαλής αδελφός του Θεόδωρος Κομνηνός Δούκας. [10]. [11]. [12].

(*) Θα πρέπει να τονισθεί με έμφαση, ότι η άποψη που όλοι μεταφέρουμε από τη σχολική ιστορία του Γυμνασίου – Λυκείου ότι «το Δεσποτάτο της Ηπείρου είναι κάτι σαν θρησκευτική εξουσία μετά το Βυζάντιο, ξενέρωτο και ανιαρό», δεν ισχύει καθόλου. Δεσπότης στα αρχαία ελληνικά (δέμω + πόσις) σημαίνει σύζυγος και μεταγενέστερα άρχων, δυνάστης και αργότερα επίσκοπος. Το Δεσποτάτο της Ηπείρου, δεν είναι μια μεταβυζαντινή θρησκευτική περιφέρεια, είναι μια αποικιοκρατική περιφέρεια, με μικτής προέλευσης δυνάστες Βυζαντινούς, και Λατίνους Βενετούς, διάρκειας 250 ετών. Η αλήθεια είναι ότι η ιστορία του Δεσποτάτου της Ηπείρου προβλήθηκε στην εκπαίδευση και ελλιπώς και λανθασμένα, κακώς βέβαια, ενώ απετέλεσε πρόμαχο του Ελληνισμού στην πάλη κατά της λατινοκρατίας και του Σλαβισμού. Σήμερα, ευτυχώς, είναι διαθέσιμη άφθονη βιβλιογραφία σχετικά με το θέμα, ακόμα και στό διαδίκτυο. Ένα κλασσικό βιβλίο που θεωρείται συλλεκτικό και πλήρες είναι «Το Δεσποτάτον της Ηπείρου» της Θέμιδος Χατζηγεωργίου, το οποίο πέραν της πληρότητας έχει την ελληνική απόδοση των Σλαβικών και Λατινικών ονομάτων.

Οθωμανική αυτοκρατορία - A περίοδος (1449-1788)

Το έτος 1449 μΧ, Οι Οθωμανοί φθάνουν στην Άρτα και την ‘Ηπειρο πρίν την Άλωση της Πόλης. Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία βρίσκεται σε παρακμή. Το Δεσποτάτο της Ηπείρου επίσης. Οθωμανικές δυνάμεις αποβιβάζονται στα παράλια της Ηπείρου από την Πρέβεζα και την Αρτα μέχρι το Δυρράχιο της Αλβανίας και την καταλαμβάνουν. [14].Είναι βέβαιο ότι η Άρτα κατελήφθη από τους Οθωμανούς στις 24 Μαρτίου 1449 μΧ, κατά τη διάρκεια της εξουσίας του Κάρλο Β Τόκκου. Στη συνέχεια, ίσως και πρίν, κυρίευσαν την Πρέβεζα, την Αμφιλοχία, το Αγγελόκαστρο, την Ακαρνανία, και αργότερα τη Ναύπακτο. [15]. To έτος 1470 μΧ, γεννήθηκε στην 'Αρτα ο Μάξιμος Γραικός. Ο Μάξιμος Γραικός (1470-1555), αρχικό όνομα Μιχαήλ Τριβώλης, μετοίκησε στη Ρωσία όπου σπούδασε και διέπρεψε ως λογοτέχνης. Έγραψε 365 έργα και η προσφορά του στο Ρωσικό πολιτισμό είναι τεράστια όπως και η συμβολή του στην αναμόρφωση των εκκλησιαστικών της Ρωσίας. Εχει ανακηρυχθεί άγιος από την Ρωσσική εκκλησία. Τέσσερις είναι οι διάσημοι Έλληνες στη Ρωσία. Ο Μάξιμος Γραικός, λογοτέχνης, ο Θεοφάνης ο Γραικός, ζωγράφος, αγιογράφος (Πινακοθήκη Tritiakov, Μόσχας) και οι Μοναχοί Κύριλλος και Μεθόδιος (Κυριλλικό Αλφάβητο).[16] Στά έτη 1602-1606 μΧ κτίζεται στήν Άρτα το διάσημο πέτρινο Γεφύρι της Άρτας. Το πέτρινο γεφύρι της Άρτας, είναι το πιο ξακουστό στην Ελλάδα και αυτό βέβαια το χρωστάει στο θρύλο για τη 'θυσία της γυναίκας του πρωτομάστορα', που η λαϊκή μούσα τον έκανε τραγούδι. Η αρχική κατασκευή του γεφυριού τοποθετείται στα χρόνια της κλασικής Αμβρακίας επί βασιλέως Πύρρου Α. Αυτό είναι φυσικό, δεδομένου ότι σε αυτά τα μέρη αναπτύχθηκε αξιόλογος πολιτισμός από τα προχριστιανικά ακόμη χρόνια. Συνεπώς, οι αρχαίοι Αμβρακιώτες είχαν ανάγκη να κατασκευάσουν στο σημείο αυτό κάποιο πέρασμα, γεφύρι, έργο που ασφαλώς θα βελτιώθηκε στα Ελληνιστικά χρόνια, όταν ο βασιλιάς Πύρρος Α έκανε την Αμβρακία πρωτεύουσα του κράτους του, κι ακόμη αργότερα - στα ρωμαϊκά χρόνια - με την άνθηση της Νικόπολης και την αύξηση της εμπορικής κίνησης. Τη σημερινή του μορφή, το Γεφύρι της Άρτας απέκτησε το έτος 1602-1606 μΧ. Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι τη χρηματοδότηση της κατασκευής του Γεφυριού της ‘Αρτας έγινε από έναν Αρτινό παντοπώλη, τον Ιωάννη Θιακογιάννη ή Γυφτοφάγο, ο οποίος προφανώς είχε εμπορικές δραστηριότητες και είχε ενδιαφέρον για τη διάβαση του Αράχθου ποταμού από τα μουλάρια με τα φορτία του. [17], [18]. Δυστυχώς τα στοιχεία που μας παρέχουν οι αρχαίες και άλλες πηγές είναι ελάχιστα και γι' αυτό είμαστε αναγκασμένοι να στηριχθούμε για τη μελέτη του στο ίδιο το κτίσμα (βλέπε Το γιοφύρι της Άρτας). Τα έτη 1644-1646 μΧ, εξαπλώθηκε επιδημία Πανώλους στην Αρτα και την Πρέβεζα. Στην περιοχή Πρέβεζας, Λευκάδας και Άρτας ξεσπάει επιδημία πανώλους (πανούκλα), μιάς λοιμώδους ασθένειας που μεταδίδεται από τα τρωκτικά και προσβάλει τους πνεύμονες και τους λεμφαδένες. Ιστορικά στοιχεία για κρούσματα και αριθμό θανάτων στην Άρτα δεν είναι διαθέσιμα. Υπολογίζεται πάντως ότι η θνητότητα ήταν 30%.[19]. Το έτος 1650 μΧ, κτίσθηκε το Οθωμανικό Ρολόϊ - Πύργος της Άρτας. Σε αντίθεση με το ρολόϊ Πύργο της Πρέβεζας πού είναι Ενετικό του 18ου αιώνος, δεν ισχύει το ίδιο με αυτό της Άρτας, αν και μοιάζουν. Το ρολόϊ της Άρτας είναι πύργος τετράγωνος ύψους 11 μέτρων και κτίσθηκε επί Οθωμανικής κυριαρχίας, αρχικά είχε αραβικούς αριθμούς και ήταν διακοσμημένο με σμάλτο. Ηταν το πρώτο και μοναδικό ρολόϊ με δίσκο σε όλη την αχανή Οθωμανική αυτοκρατορία.

Β Οθωμανική περίοδος Αλή Πασά Τεπελενλή (1788-1822)

Η Άρτα περιήλθε στήν εξουσία του Αλή Πασά Τεπελενλή το έτος 1788 και τερματίσθηκε με τον αποκεφαλισμό του το 1822. Η Επανάσταση του 1821 έχει να επιδείξει πολλές ιστορικές μάχες στήν περιοχή της Αρτας και στά γύρω χωριά. Στις 15-17 Νοεμβρίου 1821 έγινε η ομώνυμη Μάχη της Άρτας.[21] Μετά τις νικηφόρες μάχες του Σουλιώτη Γώγου Μπακόλα στη Λαγκάδα, στο Πέτα, στην Πλάκα, στα Άγναντα και στο Σταυρό Θεοδώριανων, επιτίθεται και κλείνει τις πύλες επικοινωνίας στό όρος Μακρυνόρος, μεταξύ Αμφιλοχίας και Αρτας. Ετσι, όπως γράφει ένας ιστορικός «εφρουρήθη η Ρούμελη και δεν εκατόρθωσεν να ενισχύσουν τις δυνάμεις της Πελοποννήσου». Οι Οθωμανοί πανικοβάλλονται, γιατί εγκλωβίστηκαν πλέον στην Άρτα. Κλεισμένοι στην Άρτα οι Οθωμανοί ξεσπούν σε αντίποινα στον άμαχο πληθυσμό και σε αιχμαλώτους κρατούμενους στό κάστρο της πόλης. Γράφει ο Ιωάννης Μακρυγιάννης, Αρτινός αγωνιστής του 1821. «Και μόριχναν εμένα ξύλο! Και από τα χτυπήματα επρίστηκε το σώμα μου και εκαντήλιασε και ήμουν εις θάνατον… ενώ η πόλις της Άρτας επλημμύρει αίματος και μαρτυρίων». Άλλος αυτόπτης μάρτυρας περιγράφει: «Αι εκτελέσεις ελάμβανον χώραν εις την πλατείαν, την καλουμένην Μονοπωλειό… Η πέτρινη γέφυρα της Αρτας ήτο στολισμένη με ανθρωπίνους κεφαλάς και άπειρα κορμιά έκειντο άνευ κεφαλής επί της γεφύρας…». Μέσα στο κλίμα αυτό, γίνεται σύσκεψη στό Κομπότι και αποφασίζεται η επίθεση στην Άρτα. Ο Γεώργιος Καραϊσκάκης, ο Μάρκος Μπότσαρης, ο Γώγος Μπακόλας και αρκετοί συνεργαζόμενοι Μουσουλμάνοι Αρβανίτες αγωνιστές, επιτίθενται στην Άρτα από το πρωί της 15ης Νοεμβρίου 1821 σαν καταιγίδα. Γράφει ο Γάλλος Πουκεβίλ: «Οι στρατιώται του Χριστού και του Μωάμεθ επολέμουν υπό τας αυτάς σημαίας. Οι άνδρες του Καραϊσκάκη και του Μπότσαρη κατέλαβον το γεφύρι, επήραν τα κανόνια των Τούρκων και πάτησαν πρώτοι εις την πόλιν». Η Άρτα κατελήφθη από τους Ελληνες και Αρβανίτες αγωνιστές στις 17 Νοεμβρίου 1821. [22], [23]. Στις 2 Δεκεμβρίου 1821 έγινε εγκατάλλειψη της Αρτας. Παράλληλα με την κατάληψη των τριών τετάρτων της Άρτας από δυνάμεις Ελλήνων Σουλιωτών, Ακαρνάνων και Αλβανών πιστών στον Αλή Πασά, υπό τον Γεώργιο Καραϊσκάκη, και Μάρκο Μπότσαρη, άλλοι πολεμιστές συνέχιζαν την πολιορκία της πόλης και άλλοι αγωνίζονταν στο Πετροβούνι (=το βουνό της Αρτας). Αυτοί όλοι ενθαρρύνθηκαν τα μέγιστα από την πορεία των εξελίξεων. Όμως οι Αρβανίτες σύμμαχοι στην Άρτα, δεν τήρησαν τη συμφωνία συνεργασίας, είχαν τάσεις προσχώρησης στις σουλτανικές δυνάμεις του Κιουταχή και του Χουρσίτ, πιθανώς είτε γιατί φοβήθηκαν τις ερχόμενες επικουρίες των Τούρκων, είτε γιατί δωροδοκήθηκαν. Ετσι, σε λίγες μέρες ο λαός της Άρτας και το στρατόπεδο των Ελλήνων πολεμιστών κινδύνευσε να εγκλωβισθεί από την ερχόμενη νέα Οθωμανική δύναμη με επικεφαλής τον Κιουταχή Πασά. Η εξυπνάδα όμως του Γεώργιου Καραϊσκάκη τους έσωσε έγκαιρα, και διέφυγαν όλοι, αγωνιστές και 500 οικογένειες Αρτινών, στο Πετροβούνι και από εκεί πρός το Πέτα, το Κομπότι και στα ορεινά των Τζουμέρκων. Η πόλη άδειασε και ο Καραϊσκάκης απεχώρησε τελευταίος με τη σάλπιγγα στό χέρι τα χαράματα της 2ας Δεκεμβρίου 1821. Ετσι ο Καραϊσκάκης διατήρησε ακέραιες τις δυνάμεις του τις οποίες χρησιμοποίησε σύντομα στα όρη του Βάλτου (Πύργος της Σουμερού, Μεσόπυργος, Μάχη του Γαύρογου) τον Φεβρουάριο 1822.

Γ Οθωμανική περίοδος (1822-1881)

Μετά τον αποκεφαλισμό του Αλή Πασά Τεπελενλή το 1822, η Άρτα περιήλθε στην εξουσία του Χουρσίτ Πασά και σύντομα στόν Κιουταχή Πασά. Στις 4 Ιουλίου 1822 έγινε δίπλα στήν Άρτα η Μάχη του Πέτα. Το Πέτα, ή παλαιά ο Πέτας, είναι κωμόπολη, έδρα ομώνυμου δήμου του νομού Άρτας. Απέχει 4 Km από την Άρτα. Κατά τη γερμανική κατοχή έπαθε ολοκληρωτικές καταστροφές. Το Πέτα έμεινε διάσημο στην ιστορία για την ατυχή Μάχη του Πέτα το έτος 1822. Η Μάχη του Πέτα ήταν μια από τις μεγαλύτερες ήττες που γνώρισαν οι επαναστατημένοι έλληνες κατά την διάρκεια της Επανάστασης του 1821. Ο ιστορικός Κάδμιος το έτος 1900, αναφέρει ως ημερομηνία της Μάχης του Πέτα την 15η Ιουλίου 1822 (σελίδα 33). Στη Μάχη αυτή έλαβαν μέρος ονομαστοί οπλαρχηγοί αλλά και αρκετοί Φιλέλληνες, όπως και Επτανήσιοι με το Σπύρο Πανά αρχηγό. Οι ντόπιοι οπλαρχηγοί με 900 περίπου άνδρες τοποθετήθηκαν στο σημερινό Μνημείο Ηρώων, δίπλα κατέλαβε θέση ο Μάρκος Μπότσαρης, πιο δεξιά ο Πρεβεζάνος Αλεξάκης Βλαχόπουλος, και ο Βαρνακιώτης και στην άκρη το ψηλότερο ύψωμα Κορακοφωλιά ο Γώγος Μπακόλας με τον Δήμο Τσέλιο Ράγκο και άλλους προς τον κατήφορο που βλέπει προς την λίμνη [27]). To Τάγμα των Φιλελλήνων με δύο λόχους. Ο πρώτος λόχος είχε κυρίως Γάλλους, Ιταλούς, και Έλληνες του εξωτερικού, ιδίως επτανήσιους, με διοικητή τον Ελβετό Chevalier και ο δεύτερος λόχος είχε Γερμανούς, Πολωνούς, Πρώσους με διοικητή τον Πολωνό Mirzewski (Μιρζέφσκι). Διοικητής όλου του τάγματος ορίσθηκε ο Ιταλός Andrea Dania (Ανδρέα Δάνια). Τιμής ένεκεν ορίστηκε από την νεοσύστατη κυβέρνηση ως Συνταγματάρχης - Διοικητής ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος. To σύνταγμα από 350 άνδρες βρισκόταν υπό την καθοδήγηση του Γερμανού Στρατηγού Norman και του Ιταλού Petro Torella. Η ευθύνη για την ήττα βαρύνει κυρίως τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο. Η Μάχη του Πέτα έχει κάτι το αρκετά συγκινητικό: Ελαβε μέρος εναντίον των οθωμανών ο πρώτος στην ιστορία Ενωμένος Ευρωπαϊκός Στρατός, οι πρώτοι κυανόκρανοι της εποχής. Επεσαν ηρωικά και έκτισαν στην φιλόξενη γη του ηρωικού Πέτα, έντιμων στρατιωτικών τάφο όπως ακριβώς ήταν η επιθυμία του διοικητή τους Πολωνού Mirzewski (Μιρζέφσκι). Από τους Φιλέλληνες μόνο 25 γλύτωσαν που με γιουρούσι (=έφοδος) κατάφεραν να ανοίξουν δρόμο με τις λόγχες τους και να περάσουν. Μεταξύ αυτών σώθηκε τραυματισμένος ο Γερμανός Norman (Δημήτρης Φωτιάδης, 1971). Στό σημερινό Πέτα Άρτας, υπάρχει ένα μεγαλοπρεπές Μνημείο για να μας θυμίσει ότι αδέρφια μας Ευρωπαίοι Φιλέλληνες έχασαν τη ζωή τους εδώ για την Ελευθερία ημών των Ελλήνων. Tελικά η πορεία της Επανάστασης του 1821 δεν κατάφερε να εμπεριέχει την Άρτα στα εδάφη του νέου κράτους "Βασίλειον της Ελλάδος". Ετσι η Άρτα παρέμεινε όπως και η Ηπειρος, η μισή Θεσσαλία, η Μακεδονία και η Θράκη υπό Οθωμανική κυριαρχία.

H Απελευθέρωση της Άρτας (1881)

Τελικά στις 28 Μαρτίου 1881, η Θεσσαλία και η Αρτα περιέρχονται στην Ελλάδα: Ανακοινώνεται μετά από τη Συμφωνία της Κωνσταντινούπολης, η προσάρτηση της Θεσσαλίας και λωρίδας της Ηπείρου μέχρι και της Άρτας στο Ελληνικό Κράτος. Οι Τούρκοι αποχωρούν από την Άρτα προς την Τουρκοκρατούμενη Ήπειρο. Στο παλιό γεφύρι της Αρτας διατηρείται το Τουρκικό φυλάκιο τελωνείο, που έχει μετατραπεί σήμερα σε Εθνογραφικό Λαογραφικό Μουσείο. Τότε έγινε μια τελευταία επιδιόρθωση στό Γεφύρι της Άρτας, πρίν τη σύγχρονη στήριξη και αναπαλαίωση της πενταετίας 1980-1985. Η Συμφωνία της Κωνσταντινούπολης (1881) ήταν διμερής διάσκεψη μεταξύ Ελλάδας και Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που συνομολογήθηκε τελικά ως Συμφωνία, στις 28 Μαρτίου του 1881 στη Κωνσταντινούπολη, ημερομηνία της τελευταίας συνεδρίασης όπου και καθορίστηκε μεταξύ των δύο Βασιλείων η γραμμή των νέων συνόρων. Η Συμφωνία αυτή είναι ιδιαίτερα ιστορική για την Ελλάδα διότι δικαίωσε ένα όνειρο αιώνων. Σύμφωνα με τη Συμφωνία αυτή παραχωρήθηκαν de jure στο Ελληνικό Βασίλειο οι πρώην οθωμανοκρατούμενες περιοχές της Θεσσαλίας και ένα τμήμα της Ηπείρου, ο νομός της Άρτας. Όμως, το Ελληνικό Βασίλειο υποχρεώθηκε στην αποζημίωση όλων των τουρκικών περιουσιών των κατοίκων που υπήρχαν στις περιοχές αυτές, με όποιες δυσκολίες αυτό συνεπάγεται. Όλες τις επιμέρους συμφωνίες, κατά περιοχή, της Συμφωνίας αυτής υπέγραψαν τελικά και οι Πρέσβεις των Μεγάλων Δυνάμεων κατά τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης που ακολούθησε δύο μήνες μετά, επίσης στη Κωνσταντινούπολη (Μάϊος 1881). Τέλος η Συμφωνία αυτή επικυρώθηκε με ιδιαίτερη Σύμβαση στις 2 Ιουλίου 1881. Η Συμφωνία αυτή προκλήθηκε «αμαχητί» μετά την Συνθήκη του Βερολίνου (1878) και τη Διάσκεψη του Βερολίνου (1880) που είχε ακολουθήσει, και ιδιαίτερα μετά τη έντονη Διακοίνωση των Μεγάλων Δυνάμεων (1880) που συμπλήρωσε τη προηγούμενη, κατά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που συνέχιζε να αρνείται την εφαρμογή του ΙΓ΄ Πρωτοκόλλου της πρώτης παραπάνω συνθήκης. Αξίζει επίσης να αναφερθεί πως μετά τον ενθουσιασμό των Ελλήνων αγροτών ιδιαίτερα της Θεσσαλίας και τη δικαίωση των ονείρων περί της ελευθερίας τους, η ελληνική πολιτεία αδυνατούσε στην αποζημίωση των μεγάλων Τούρκικων τσιφλικιών που είχε αναλάβει την υποχρέωση. Τότε έσπευσαν Έλληνες του εξωτερικού, κυρίως πλούσιοι Ελληνοαμερικανοί, και αγόρασαν από τους Τούρκους αυτές τις εκτάσεις μαζί με τους οικισμούς που περιλαμβάνονταν σε αυτές με συνέπεια το θεσσαλικό αγροτικό ζήτημα να παραμείνει άλυτο και μάλιστα ακόμη πιο έντονο αφού οι νέοι πλέον μεγαλογαιοκτήμονες ήταν Έλληνες και δυστυχώς ακολουθούσαν ενίοτε χειρότερες μεθόδους εργασιακής εκμετέλλευσης. Το έτος 1882 έγινε σύγκρουση τσιφλικάδων με κολλήγους στην Άρτα, τριάντα χρόνια πρίν τα παρόμοια γεγονότα στό Κιλελέρ της Θεσσαλίας (δολοφονία Μαρίνου Αντύπα, κλπ). Αρα η Άρτα μάλλον είναι πρωτοπόρος, διότι το έτος 1882 έγινε σοβαρή σύγκρουση δυνάμεων των τσιφλικάδων με κολλήγους στην πόλη, αλλά χωρίς νεκρούς. Δεν υπάρχουν γραπτές μαρτυρίες αν το κίνημα αυτό επεκτάθηκε και στην Πρέβεζα, αλλά είναι μάλλον απίθανο, γιατί η Πρέβεζα ήταν υπό Οθωμανική κατοχή. Το έτος 1884 εξεδόθη το πρώτο βιβλίο για την Άρτα και την Πρέβεζα: Ο Μητροπολίτης Άρτας Σεραφείμ Ξενόπουλος του Βυζαντίου εκδίδει το βιβλίο «Δοκίμιον Ιστορικόν περί Άρτης και Πρεβέζης». Αναδημοσίευση του βιβλίου έγινε από το «Ίδρυμα Σκουφάς» Άρτας το έτος 1986 και παρέχει σημαντικά ιστορικά στοιχεία για το Νομό Πρέβεζας και Άρτας, ορισμένα από αυτά με κάποιες ελλείψεις και λάθη. [39]. Στον ατυχή Πόλεμο του 1897 η Άρτα αποτέλεσε βάση εξόρμησης και εφοδιασμού του Ελληνικού Στρατού. οι περισσότερες όμως μάχες έλαβαν χώρα στόν Νομό Πρέβεζας (υπό Οθωμανική κατοχή).

Νεότερη Ιστορία της Άρτας (1881-2012)

Μετά την απελευθέρωση της Άρτας De jure το 1881, η πόλη άρχισε να εντάσσεται στάδιακά στόν ιστό του νέου κράτους. Το έτος 1897 έγινε ο αποτυχημένος Ελληνοτουρκικός πόλεμος του 1897 (διήρκεσε περίπου 30 ημέρες) και η Άρτα ζωντάνεψε από την ελπίδα της απελευθέρωσης της Ηπείρου, αλλά η μέρα αυτή άργησε γιά το 1912-1913, οπότε απελευθερώθηκε η Πρέβεζα, Θεσπρωτία και Ιωάννινα. Τελικά μετά το 1912-1913 η Άρτα συνέχισε την πορεία της πλέον σαν μέλος της Ηπείρου και αναπτύχθηκε σημαντικά. Ο Β Παγκόσμιος πόλεμος και ο επακολουθήσας αδελφοκτόνος Εμφύλιος πόλεμος έχουν πολλά σημεία συνδεδεμένα με την Άρτα. Στό Νομό Άρτας (Γάβρογο) ιδρύθηκε ο ΕΔΕΣ από τον Ναπολέοντα Ζέρβα και στό Νομό Άρτας (Μεσούντα) αυτοκτόνησε ο Άρης Βελουχιώτης του ΕΛΑΣ. Η μεταπολεμική περίοδος έφερε τη γαλήνη στήν πόλη. Μεταπολιτευτικά το σημαντικό έργο του Φράγματος Πουρναρίου της Δ.Ε.Η., κατασκευασμένο από Σοβιετικούς, αναβάθμισε οικονομικά το λαό της Άρτας. Είναι ενδιαφέρον γιά τους νεότερους ότι το κόστος κατασκευής του καλύφθηκε από εξαγωγές Εσπεριδοειδών της Άρτας στην αχανή Σοβιετική Ένωση. Μιά νέα οικονομική ώθηση στό λαό έδωσαν μετά το 1977 οι επιχορηγήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης γιά τα εσπεριδοειδή. Σημαντικό επίτευγμα είναι γιά την Άρτα το Νέο Νοσοκομείο Αρτας (στό Πετροβούνι), το ΤΕΙ Ηπείρου (στην Αρτα) και τελευταία το Νέο Αρχαιολογικό Μουσείο Άρτας.

Αξιοθέατα της Άρτας


* Από την αρχαία Αμβρακία διασώθηκαν ελάχιστα μνημεία, αρκετά όμως έργα τέχνης. Στον δρόμο ενός ταφικού περιβόλου, στην ανατολική πλευρά της Ιερά Οδού της Αμβρακίας, διασώθηκε μια σημαντικότατη - για το είδος και τον τρόπο γραφής- επιγραφή του 6ου π.Χ. Δίπλα στο σημερινό ναό του Αγ. Κωνσταντίνου αποκαλύφθηκε ένα μικρό θέατρο - ίσως το μικρό θέατρο που μνημονεύει ο Διονύσιος Αλικαρνασσέας - με την ορχήστρα του και τέσσερις σειρές κερκίδων. Κοντά στην πλατεία Κιλκίς διασώθηκε τμήμα του μεγάλου ναού του Πύθιου Απόλλωνα Σωτήρα - το μέχρι την ευθυντηρία τμήμα - διαστάσεων 20,75Χ44μ. Εκεί βρέθηκε και ανεπίγραφη στήλη με κείμενο συνθήκης καθορισμού ορίων μεταξύ Αμβρακίας και Χαράδρου. Διασώθηκαν τμήματα του αρχαίου τείχους, που δείχνουν πως το τείχος ήταν επιβλητικό και επιμελημένης κατασκευής. Στο βορειοανατολικό τμήμα του επιχτίστηκε αργότερα το βυζαντινό κάστρο (13ος αιώνας) που είναι από τα ωραιότερα κάστρα και διασώζεται, με επισκευές των Τούρκων, σε άριστη κατάσταση. Στα μουσεία της Άρτας, των Ιωαννίνων, της Αθήνας, της Ρώμης, του Λονδίνου, υπάρχουν αγάλματα, επιγραφές, κοσμήματα, νομίσματα, αγγεία, ειδώλια κ.λ.π. προερχόμενα από την αρχαία Αμβρακία.

• • Το δημοτικό ποίημα: Της Άρτας το Γιοφύρι
    
    Σαράντα πέντε μάστοροι κι εξήντα μαθητάδες
    γιοφύρι εθεμέλιωναν στης Άρτας το ποτάμι.
    Ολημερίς το χτίζανε, το βράδυ εγκρεμιζόταν.
    ... Μοιρολογιούν οι μάστοροι και κλαιν οι μαθητάδες:
    «Αλοίμονο στούς κόπους μας, κρίμα στις δούλεψές μας,
    ολημερίς να χτίζουμε το βράδυ να γκρεμιέται.»
    Πουλάκι εδιάβη κι έκατσε αντίκρυ στό ποτάμι,
    δεν εκελάηδε σαν πουλί, μηδέ σαν χελιδόνι,
    παρά εκελάηδε κι έλεγε ανθρώπινη λαλίτσα:
    «Αν δε στοιχειώσετε άνθρωπο, γιοφύρι δε στεριώνει,
    και μη στοιχειώσετε ορφανό, μη ξένο, μη διαβάτη,
    παρά του πρωτομάστορα την όμορφη γυναίκα,
    που έρχεται αργά τ’ αποταχύ και πάρωρα το γιόμα.»
    
    Τ’ άκουσ’ ο πρωτομάστορας και του θανάτου πέφτει.
    Πιάνει, μηνάει της λυγερής με το πουλί τ’ αηδόνι:
    Αργά ντυθεί, αργά αλλαχτεί, αργά να πάει το γιόμα,
    αργά να πάει και να διαβεί της Άρτας το γιοφύρι.
    Και το πουλι παράκουσε κι αλλιώς επήγε κι είπε:
    «Γοργά ντύσου, γοργά άλλαξε, γοργά να πας το γιόμα,
    γοργά να πας και να διαβείς της Άρτας το γιοφύρι.»
    
    Να τηνε κι εμφανίστηκε από την άσπρη στράτα.
    Την είδ’ ο πρωτομάστορας, ραγίζεται η καρδιά του.
    Από μακριά τους χαιρετά κι από κοντά τους λέει:
    «Γειά σας, χαρά σας, μάστοροι και σεις οι μαθητάδες,
    μα τι έχει ο πρωτομάστορας και είναι βαργομισμένος;
    «Το δαχτυλίδι του ‘πεσε στην πρώτη την καμάρα,
    και ποιός να μπει, και ποιός να βγει, το δαχτυλίδι νά ‘βρει;»
    «Μάστορα, μην πικραίνεσαι κι εγώ να πά σ’ το φέρω,
    εγώ να μπω, εγώ να βγω, το δαχτυλίδι νά ‘βρω.»
    Μηδέ καλά κατέβηκε, μηδέ στη μέση πήγε,
    «Τράβα, καλέ μ’ τον άλυσο, τράβα την αλυσίδα
    τι όλον κόσμο ανάγειρα και τίποτες δεν βρήκα.»
    
    Ένας πηχάει με το μυστρί κι άλλος με τον ασβέστη,
    παίρνει κι ο πρωτομάστορας και ρίχνει μέγα λίθο.
    «Αλίμονο στη μοίρα μας, κρίμα στο ριζικό μας!
    Τρεις αδελφάδες ήμαστε, κι οι τρεις κακογραμμένες,
    η μια ‘χτισε το Δούναβη, κι η άλλη τον Αφράτη
    κι εγώ η πιό στερνότερη της Άρτας το γιοφύρι.
    Ως τρέμει το καρυόφυλλο, να τρέμει το γιοφύρι,
    κι ως πέφτουν τα δεντρόφυλλα, να πέφτουν οι διαβάτες.»
    
    «Κόρη, το λόγον άλλαξε κι άλλη κατάρα δώσε,
    που ‘χεις μονάκριβο αδελφό, μη λάχει και περάσει.»
    Κι αυτή το λόγον άλλαζε κι άλλη κατάρα δίνει:
    «Αν τρέμουν τ’ άγρια βουνά, να τρέμει το γιοφύρι,
    κι αν πέφτουν τ’ άγρια πουλιά, να πέφτουν οι διαβάτες,
    γιατί έχω αδελφό στην ξενιτιά, μη λάχει και περάσει.

Read more »

ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑΤΑ 1940 -1945 (ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΠΙΤΟΥΛΗ )

Written by Βασιλική Πιτούλη   www.vasilikipitouli.gr  (Bιβλιοφάγος blog " AΦΙΕΡΩΜΑΤΑ " )
Friday, 30 December 2011 12:33
Τα στοιχεία που παραθέτω στο παρόν αφιέρωμα αντλήθηκαν από το ομώνυμο βιβλίο που οι εκδόσεις Λιβάνη είχαν την καλοσύνη να μου προσφέρουν. Το πώς (και πόσο) οι Γερμανοί αιματοκύλισαν την πατρίδα μας κατά τη διάρκεια του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου, αποτελεί ένα θέμα τόσο επώδυνο, ένα έγκλημα κατά της ανθρωπότητος, που όσα κι αν γραφτούν γι αυτό δεν θα είναι ποτέ αρκετά. Το κεφάλαιο «πολεμικές αποζημιώσεις που οφείλει η Γερμανία στην Ελλάδα» θεωρώ ότι είναι ένα κεφάλαιο ζωτικής σημασίας, ειδικά στην εξαιρετικά δυσχερή συγκυρία που βιώνει σήμερα η πατρίδα μας, με τη Γερμανία να απαιτεί, μη έχοντας πληρώσει. Δεν θα σταθώ άλλο στο σημείο αυτό, θα επικεντρωθώ στο έγκλημα κατά της ανθρωπότητας που προανέφερα. Το βιβλίο οφείλει, τρόπον τινά, την πατρότητα στο Δίκτυο Μαρτυρικών Πόλεων και Χωριών της Ελλάδας περιόδου 1040-1945. Περαιτέρω πληροφορίες για το δίκτυο αυτό μπορείτε να βρείτε στο www.greekholocausts.gr . Θα ξεκινήσω με τον ορισμό που άκουσα από το στόμα του Μανώλη Γλέζου, ο οποίος αναφέρεται ως πολύτιμος συνεργάτης του βιβλίου, για το ολοκαύτωμα: «Όταν ένας ξένος κατακτητής καταστρέφει την υλική υποδομή μιας χώρας ή σφάζει τους κατοίκους της σε ένα συγκεκριμένο ποσοστό επί τοις εκατό, τότε μιλάμε διεθνώς για ολοκαύτωμα. Οι Γερμανοί με τη δράση τους στον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο ξεπέρασαν αυτό το ποσοστό στην επικράτεια της Ελλάδας, άρα δεν πρέπει να μιλάμε για μεμονωμένες περιοχές της πατρίδας μας που υπέστησαν ολοκαύτωμα. Κανονικά, ολόκληρη η Ελλάδα έγινε ολοκαύτωμα». Αυτά, σε ό,τι αφορά τους ορισμούς. Το «Δίκτυο Μαρτυρικών Πόλεων και Χωριών της Ελλάδας περιόδου 1940-1945» διοικείται από συμβούλιο το οποίο απαρτίζεται από δεκατρείς δημάρχους και προέδρους κοινοτήτων, ενώ ο πλήρης κατάλογος των πόλεων και χωριών που υπέστησαν ολοκαύτωμα περιλαμβάνει πενήντα πόλεις και χωριά! Βέβαια, οι ψυχροί αριθμοί είναι ανίκανοι να δείξουν τη φρίκη. Βοηθούσης όμως της φαντασίας, και με την ανθρώπινη ευαισθησία, οι αριθμοί συντελούν στο να προσπαθήσουμε να συλλάβουμε ίσως το μέγεθος του ολέθρου. Ιδού ο θλιβερός κατάλογος: Δήμος Αγίου Δημητρίου νομού Ιωαννίνων, Μουσιωτίτσα. 25 Ιουλίου 1943, 153 νεκροί (άντρες και γυναικόπαιδα, με ανείπωτα βασανιστήρια). Δήμος Αγριάς νομού Μαγνησίας, Δράκεια. 18 Δεκεμβρίου 1943, 118 νεκροί ( όλοι οι άντρες του χωριού, εκτελεσμένοι με πυροβολισμό εξ επαφής πίσω στο κεφάλι). Δήμος Νέας Αγχιάλου, νομού Μαγνησίας. Τον Απρίλιο του 1943, οι Ιταλοί με διαταγή του διοικητή (κομαντάντ) Βόλου, πυρπολούν ολοσχερώς το χωριό, καταστρέφοντας ακόμη και το εξατάξιο δημοτικό σχολείο που ήταν δωρεά του Συγγρού από το 1910. Από τα 700 σπίτια του χωριού, τα 650 έγιναν στάχτη. Δήμος Αετού, νομού Μεσσηνίας. Στις 11 Σεπτεμβρίου 1943, δυο γερμανικές διμοιρίες πυρπολούν τον Αετό και εκτελούν 700 άοπλους αγρότες. Δήμος Αιγίου, νομού Αχαΐας, Φτέρη. Το Δεκέμβριο του 1943, οι Γερμανοί καίνε ολοσχερώς το χωριό, και εξοντώνουν τον ανδρικό πληθυσμό. Δήμος Αμφίπολης νομού Σερρών, Νέα Κερδύλλια. Στις 17 Οκτωβρίου 1941, οι Γερμανοί επιλέγουν δυο τόπους θυσίας, και μακελεύουν άντρες και κάπως μεγαλωμένα παιδιά. Στη συνέχεια, αφήνουν τους γέρους να θάψουν τα παιδιά και τα εγγόνια τους, καπνίζοντας ένα τσιγάρο… Απολογισμός: 250 νεκροί. Δήμος Άμφισσας νομού Φωκίδας, Προσήλιο και Αγία Ευθυμία. Στις 26 Οκτωβρίου 1942, το χωριό Προσήλιο (Σεγδίτσα) υφίσταται ξεριζωμό και ολοκαύτωμα. Το χωριό Αγία Ευθυμία έγινε λαμπάδα τη Μεγάλη Παρασκευή του 1943, με συνολικό αριθμό νεκρών κατά τη διάρκεια της Κατοχής 120. Δήμος Ανατολικού Σελίνου νομού Χανίων, Σούγια. Μονή, Λιβαδάς και Κουστογέρακο, τρία χωριά αληθινές αετοφωλιές σε μια κακοτράχαλη πλαγιά της Μαδάρας, λόγω της σκληρής αντίστασης που προβάλλουν, σφαγιάζονται και κατακαίγονται. Δήμος Ανωγείων νομού Ρεθύμνου, Ανώγεια. Επί 24 ημέρες, από τις 13 Αυγούστου μέχρι τις 5 Σεπτεμβρίου 1944, οι Γερμανοί λεηλατούσαν, έσφαζαν, έκαιγαν. Σημειωτέον ότι τα Ανώγεια υπέστησαν δυο ολοκαυτώματα από τους Τούρκους, το 1822 και το 1867. Δήμος Βερμίου νομού Κοζάνης, Μεσόβουνο και Πύργοι. Στις 27 Απριλίου 1944, Γερμανικά Ες-Ες με Ιταλούς και επίορκους Έλληνες δωσίλογους, εισβάλλουν στο Μεσόβουνο (στο οποίο είχαν εισβάλλει ξανά στις 23 Οκτωβρίου 1943, μακελεύοντας 157 άντρες) και βιάζουν, σφάζουν, καίνε 520 ανθρώπους, απαγορεύοντας ακόμη και την ταφή των πτωμάτων. Δήμος Βιάννου νομού Ηρακλείου, Άγιος Βασίλειος, Αμιρά, Άνω Βιάννος, Βάχος, Έμπαρος, Καλάμι, Κάτω Βιάννος, Κάτω Σύμη, Κεφαλοβρύσι, Πεύκος, Συκολόγος, Χονδρός. Στις 14 Σεπτεμβρίου 1943 οι Γερμανοί λεηλατούν όλα αυτά τα χωριά και εκτελούν 461 Έλληνες πατριώτες. Σημειώνονται ασύλληπτες θηριωδίες, όπως ξεκοιλιασμοί εγκύων γυναικών. Δήμος Βουκολίων νομού Χανίων, Κακόπετρος. Οι Γερμανοί όλη τη διάρκεια της Κατοχής με αποκορύφωμα τις 28 Αυγούστου 1944, βασανίζουν, δολοφονούν, καταστρέφουν. Δήμος Γαλαξιδίου νομού Φωκίδας, Βουνιχώρα. Στις 10 Απριλίου 1943, υφίσταται γενικό ολοκαύτωμα, με μαρτύρια και εκτέλεση κατοίκων. Δήμος Γραβιάς νομού Φωκίδος, Καλοσκοπή. Το Πάσχα και τον Αύγουστο του 1944, ολοκαύτωμα και εκτελέσεις. Δήμος Διστόμου νομού Βοιωτίας, Δίστομο. Στις 10 Ιουνίου 1944 πρωί-πρωί, οι Γερμανοί μεταμφιεσμένοι σε μαυραγορίτες, εισβάλλουν πυροβολώντας αδιάκριτα ζώα, παιδιά και ενήλικες. Συλλαμβάνουν 12 παλικάρια που θερίζανε τα χωράφια τους. Ρωτάνε τον παπά του χωριού και τον πρόεδρο αν υπάρχουν αντάρτες κρυμμένοι στο χωριό, και παίρνουν αρνητική απάντηση. Ζητούν τρόφιμα και οι Διστομίτες τους φέρνουν ό,τι καλύτερο έχουν, με ελπίδα να απελευθερωθούν τα παλικάρια. Σε λίγο οι Γερμανοί ξεκινούν για το Στείρι. Πέφτουν σε ενέδρα που είχαν στήσει οι αντάρτες, γίνεται μάχη, και σκοτώνονται αρκετοί Γερμανοί. Επιστρέφουν στο Δίστομο, όπου ξεκινούν μια άνευ προηγουμένου σφαγή. Εξαφανίζουν κάθε ίχνος ζωής, αφού αποκεφαλίσουν τον παπά, λογχίσουν μωρά στις κούνιες τους, βιάσουν γυναίκες και κόψουν τους μαστούς τους. 218 άμαχοι νεκροί μέσα σε δυο ώρες. Δήμος Δοξάτου νομού Δράμας, Δοξάτο. Αφού υπέστη καθολική σφαγή από τους Βούλγαρους στις 30 Ιουνίου 1913, υφίσταται και από τους Γερμανούς ολοκαύτωμα. Η πόλη της Δράμας στις 29 Σεπτεμβρίου 1941 υφίσταται μαζική σφαγή. Επίσης και το χωριό Χωριστή (πρώην Τσατάλτζα). Δήμος Ελείου Προνών νομού Κεφαλληνίας, Αγρίνια. Στις 10 Ιουνίου 1944 οι Γερμανοί εκτελούν και κατακαίουν. Δήμος Ζαρού νομού Ηρακλείου, Βορίζια. Αύγουστος του 1943 μαζικό ολοκαύτωμα και ισοπέδωση. Δήμος Θεραπνών νομού Λακωνίας, Άγιοι Ανάργυροι, Ζούπαινα. 5 Ιουνίου 1044, σφαγή και ολοκαύτωμα. Δήμος Ιεράπετρας νομού Λασιθίου, Ρίζα, Γδόχια, Μουρνιές, Μύθοι, Μύρτος. Στις 14 Σεπτεμβρίου 1943, οι Γερμανοί κηρύσσουν όλη την περιοχή «νεκρή ζώνη» με γενικό αφανισμό. Αναφέρεται κι εκεί ξεκοίλιασμα εγκύου γυναικός. Δήμος Καλαβρύτων νομού Αχαΐας, Καλάβρυτα, Ρογοί, Κερπινή, Άνω και κάτω Ζαχλωρού, Σκεπαστό, Πριόλιθος, Ι. Μ. Αγίας Λαύρας, Ι. Μ. Μεγάλου Σπηλαίου. 13 Δεκεμβρίου 1943, μνημειώδης θηριωδία με γενική σφαγή και ολοκαύτωμα. Δήμος Καντάνου νομού Χανίων, Κάντανος, Φλώρια. 3 Ιουνίου 1941 η Κάντανος ισοπεδώνεται «για να μην οικοδομηθεί ξανά ποτέ»! Δήμος Κάρλας νομού Μαγνησίας, Ριζόμυλος, Κερασιά. Κανονιοβολήθηκαν και εξολοθρεύτηκαν. Δήμος Κεντρικού Ζαγορίου νομού Ιωαννίνων, Ασπράγγελοι, Ελάτη, Μανασής, Καλουτάς, Μεσοβούνι. Ολοσχερές ολοκαύτωμα. Δήμος Κλεισούρας νομού Καστοριάς: στις 5 Απριλίου 1944 ανθρωποσφαγή 280 μαρτύρων και πυρπόληση. Κοινότητα Κομμένου νομού Άρτας. 16 Αυγούστου 1943, γενική σφαγή πληθυσμού με βασανισμούς και ολοκαύτωμα, νεκροί 317 γέροι, νέοι, βρέφη. Ξεκληρισμοί ολόκληρων οικογενειών. Δήμος Κουρητών νομού Ρεθύμνου, Λοχριά. Από τον δεκαπενταύγουστο του 1943 αρχίζουν σφαγές, με αποτέλεσμα βιβλική καταστροφή. Δήμος Κρουσώνα νομού Ηρακλείου, Σάρχος. Αφανισμός. Δήμος Λάμπης νομού Ρεθύμνου, Σακτούρια και Κρύα Βρύση. Ομοίως. Δήμος Λεβιδίου νομού Αρκαδίας, Βλαχέρνα. 19 Ιουλίου 1944, ολοκαύτωμα. Κοινότητα Λεχόβου νομού Φλώρινας, Λέχοβο πυρπολημένο και λεηλατημένο ολοσχερώς. Δήμος Λιδωρικίου νομού Φωκίδας, Λιδωρίκι στις 29 Αυγούστου 1944 ολοκαύτωμα. Δήμος Μουσούρων νομού Χανίων, Σκινές. Το καλοκαίρι του 1941, δαντική κόλαση. Δήμος Μηθύμνης νομού Χανίων, Μαλάθυρος. Στις 28 Αυγούστου 1944, μαζική εκτέλεση 60 πατριωτών. Δήμος Νίκαιας νομού Αττικής. Στις 17 Αυγούστου 1944 το Μπλόκο της Κοκκινιάς, όπου οι Γερμανοί με Έλληνες δωσίλογους «γερμανοτσολιάδες» κάνουν βασανισμούς και μαζικές εκτελέσεις. Δήμος Παραμυθιάς νομού Θεσπρωτίας: στις 27 Σεπτεμβρίου 1943 οι Γερμανοί με τη βοήθεια των Τσάμηδων εκτελούν 49 προκρίτους. Δήμος Παρνασσού νομού Φωκίδας, Επτάλοφος (ή πάνω Αγόριανη), και Λιλαία. 8 Οκτωβρίου 1943, ολοκαύτωμα. Δήμος Περάματος νομού Ιωαννίνων, Λιγκιάδες. Στις 3 Οκτώβρη 1943, ανελέητη εξόντωση του γενικού πληθυσμού. Δήμος Περάσματος νομού Φλώρινας, Δροσοπηγή (πρώην Μπελκαμένη). Στις 4 Απριλίου 1944, ολοκαύτωμα. Δήμος Ποταμιάς νομού Λάρισας, Δομένικο. Στις 16 Φεβρουαρίου 1943, οι Ιταλοί προσπαθώντας να εκδικηθούν την ήττα τους από τον ελληνικό στρατό στα βουνά της Αλβανίας, εκτελούν μαζικά αόπλους και κάνουν ολοκαύτωμα. Δήμος Σερβίων νομού Κοζάνης, Σέρβια. Οκτώβρης του 1944, ολοκληρωτικό ολοκαύτωμα. Δήμος Συβρίτου νομού Ρεθύμνου, Άνω Μέρος, Γερακάρι, Βρύσες Αμαρίου. 22 Αυγούστου 1944, ολοκαύτωμα. Και τα εξής χωριά του Κέντρους: Βρύσες, Καρδάκι, Σμιλές, Γουργούθι. Δήμος Τριταίας νομού Αχαΐας, Ερυμάνθεια: 27 Ιουλίου 1943, καθολικό ολοκαύτωμα. Κοινότητα Τσαριτσάνης νομού Λάρισας: 20 Αυγούστου 1944, ομοίως. Δήμος Τυλίσου νομού Ηρακλείου, Δαμάστα: 21 Αυγούστου 1944, μαζική εκτέλεση 30 επίλεκτων παλικαριών. Δήμος Τυμπακίου νομού Ηρακλείου, Τυμπάκι, Καμάρες, Μαγαρικάρι: ολοσχερής καταστροφή την περίοδο 1941-1944. Κοινότητα Τυμφρηστού νομού Φθιώτιδας: 30 Οκτωβρίου με 11 Νοεμβρίου 1943, τα γερμανικά στρατεύματα Κατοχής εξαπολύουν εκκαθαριστική επιχείρηση στην περιοχή, με οικτρούς βασανισμούς, εκτελέσεις, πυρπόληση. Δήμος Υπάτης νομού Φθιώτιδας: στις 17 Ιουνίου 1944, οι Γερμανοί μετατρέπουν την όμορφη Υπάτη σε ερείπια που καπνίζουν, αφού εκτελέσουν αλύπητα τον πληθυσμό. Δήμος Χορτιάτη νομού Θεσσαλονίκης: στις 2 Σεπτεμβρίου 1044, Γερμανοί και ταγματασφαλίτες εισβάλλουν στον μαρτυρικό Χορτιάτη και βιάζουν, βασανίζουν, δολοφονούν 149 ανθρώπους, μεταξύ των οποίων και αβάπτιστα βρέφη. Στη συνέχεια βάζουν φωτιά. Όλα αυτά αποτελούν μαύρα πετράδια στο αποτρόπαιο στέμμα της Γερμανικής θηριωδίας εναντίον της πατρίδας μας. Απέναντι σε όλους αυτούς τους αναρίθμητους μάρτυρες (που μπορεί να ήταν "αριθμημένοι" αλλά λόγω της φρικαλεότητας και της αγωνίας του θανάτου τους έγιναν κατ' ουσίαν αναρίθμητοι), έχουμε χρέος ιερό τη διατήρηση της μνήμης.
Last Updated on Friday, 30 December 2011 18:20

Read more »

ΟΙ ΓΕΡΜΑΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ ( ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΗΠΕΙΡΩΤΩΝ )

                                                  Η ΛΙΜΝΗ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ - ΠΑΜΒΩΤΙΣ

Οι πολεμικές αποζημιώσεις της Γερμανίας προς τη χώρα μας από την Πανηπειρωτική Συνομοσπονδία Ελλάδος

Written by Βασιλική Πιτούλη   www.vasilikipitouli.gr ( κλικ  στο Βιβλιοφάγοςblog -ΙΣΤΟΡΙΚΑ )

Monday, 04 June 2012 14:58

Το θέμα των πολεμικών αποζημιώσεων που οφείλει η Γερμανία στη χώρα μας το θεωρώ μείζον εθνικό θέμα. Σχετικά πρόσφατα η Πανηπειρωτική Συνομοσπονδία Ελλάδος είχε ασχοληθεί με αυτό, το είχα χάσει και ευτυχώς το ξαναβρήκα. Ιδού: ΨΗΦΙΣΜΑ   Το διοικητικό συμβούλιο της Πανηπειρωτικής Συνομοσπονδίας Ελλάδος ασχολήθηκε στη συνεδρίαση της 27ης Απριλίου 2012 με το θέμα της καταβολής των γερμανικών αποζημιώσεων και του κατοχικού δανείου επισημαίνοντας ότι η πρόσφατη δήλωση του Υπουργού Εξωτερικών της Γερμανίας περί του ότι το θέμα καταβολής αποζημιώσεων της Γερμανίας προς την χώρα μας έχει κλείσει οριστικά, είναι προκλητική, άδικη και ανιστόρητη.  Και τούτο γιατί  1) αγνοεί την απόφαση της 19μελούς Διασυμμαχικής Επιτροπής των Παρισίων του 1946, η οποία καταλόγισε στη Γερμανία ότι οφείλει να καταβάλλει στην Ελλάδα 7 δις εκατομμύρια δολάρια, αγοραστικής αξίας 1938, δηλαδή 108 δις ευρώ χωρίς τους τόκους. Αγνοεί επίσης το αναγκαστικό δάνειο ύψους 31,2 δις δολάρια, αγοραστικής αξίας 1938, δηλαδή 54 δις ευρώ 2)Είναι άδικη, γιατί δεν έχει καταβάλει, έναντι αυτών των οφειλών ούτε ένα μάρκο στην Ελλάδα, ενώ έχει εξοφλήσει όλες ανεξαιρέτως τις χώρες με τις οποίες βρέθηκε σε εμπόλεμη κατάσταση. 3)Τέλος είναι προκλητική και εξοργιστική, γιατί αποφασίζει από μόνη της ότι «δεν αποτελεί πλέον θέμα» η καταστροφή της ελληνικής οικονομίας από τα γερμανικά στρατεύματα και ο θάνατος των Ελλήνων για την επιβίωση του γερμανικού λαού. Προφανώς αγνοεί ότι Τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας δεν παραγράφονται. Κατόπιν των ανωτέρω το διοικητικό συμβούλιο της Πανηπειρωτικής Συνομοσπονδίας Ελλάδος με ψήφισμά του δηλώνει ομόφωνα την έντονη διαμαρτυρία του προς την Ελληνική Πολιτεία η οποία στις δύσκολες συνθήκες που βιώνει ο λαός μας τηρεί σιγήν ιχθύος. Η διεκδίκηση των οφειλομένων ποσών προς τη χώρα μας αποτελεί αναφαίρετο και ρητά αναγνωρισμένο δικαίωμά μας που προσδιορίστηκαν από την διεθνή διάσκεψη ειρήνης των Παρισίων το 1946 .Παρά το ότι η καταβολή των ως άνω ποσών εν είδη επανορθώσεων δεν αίρει τις καταστρεπτικές για τις υποδομές της χώρας μας συνέπειες που ήταν αποτέλεσμα των πολεμικών ενεργειών και εκδηλώσεων των γερμανικών στρατευμάτων κατοχής κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου, εν τούτοις η διεκδίκησή τους από τη χώρα μας ως κυρίαρχου κράτους αποτελεί ηθική δικαίωση, πέραν του ότι θα γίνει γνωστό στην παγκόσμια κοινότητα πώς οι εμφανιζόμενοι ως σημερινοί δανειστές μας είναι και οι ίδιοι οφειλέτες και έχουν προκαλέσει θηριωδίες και ολοκαυτώματα με χιλιάδες ανθρώπινα θύματα. Επιπλέον άμεσα καταβλητέες πρέπει να θεωρούνται και οι αποζημιώσεις προς τα θύματα των ολοκαυτωμάτων που προξένησαν σε βάρος των κατοίκων σειράς χωριών και πόλεων της ιδιαίτερης πατρίδας μας της Ηπείρου (Κομμένο, Κρυοπηγή, Παραμυθιά, Λιγγιάδες, Μουσιωτίτσα, κ.λ.π.). Το Δ.Σ. της Πανηπειρωτικής θεωρεί ως ανεπίτρεπτη την επιβάρυνση της δημοσιονομικής κατάστασης της χώρας μας με τα ποσά του δανείου που οι δυνάμεις της κατοχής την υποχρέωσαν να τους παράσχει, εξ αυτού του λόγου αλλά και για λόγους αποκατάστασης της διεθνούς νομιμότητας και τάξης τα ποσά αυτά επιβάλλεται να εξοφληθούν άμεσα. Τέλος το Δ.Σ. καλεί την Ελληνική Κυβέρνηση να προβεί σε όλες τις ενέργειες προς το σκοπό καταβολής των οφειλομένων προς τη χώρα μας, προωθώντας και διεκδικώντας με κάθε νόμιμο και θεμιτό μέσο την αποκατάσταση της διεθνούς νομιμότητας και τη διαφύλαξη της εθνικής μας αξιοπρέπειας. Για το Διοικητικό Συμβούλιο Ο Πρόεδρος Ο Γεν. Γραμματέας Γιώργος Δ. Οικονόμου Ιπποκράτης Μιχ. Κατσένης

 

Read more »

ΟΙ ΕΥΕΡΓΕΤΕΣ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ

ΜΕΛΕΤΗ:"ΟΙ ΕΥΕΡΓΕΤΕΣ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ"

1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η επιρροή των ευεργετών της Ηπείρου.

Η ευποιία αποτελεί έμπρακτη εκδήλωση συμπαράστασης πρός τον πάσχοντα συνάνθρωπο.Αίτιο της μπορεί να είναι ένα απλό συναίσθημα συμπάθειας και οίκτου που γεννιέται αυθόρμητα στη ψυχή του ανθρώπου όταν βρίσκεται αντιμέτωπος με τη δυστηχία.Στον άνθρωπο αυτόν γεννιέται το συναίσθημα της φιλαλληλίας καθώς επίσης και το συναίσθημα της ανιδιοτελής αγάπης προς τους άλλους.Αυτή η αγάπη ξεκινά απο τα φιλικά και συγγενικά προσώπα και στη συνέχεια εκτείνεται στο κοινωνικό περιβάλλον έχοντας ως σκοπό να γίνει αφετηρία όλων των κοινώνικων αρετών.
Απο τα παλιά χρόνια μπορούμε να δούμε μορφές θεσμοθετημένης και πολύτιμης υπηρεσίας προς την κοινωνία. Αυτή την πολύτιμη υπηρεσία την πρόσφεραν και οι Ηπειρώτες ευεργέτες.Όσο ξερό και άγωνο είναι το έδαφος της Ηπείρου τόσο πλούσιο φύτρωσε και ευτυχώς εξακολουθεί να φυτρώνει το δέντρο της ευεργεσίας. Το δέντρο που πρόσφερε άφθονους τους καρπούς του ιδιαίτερα στα χρόνια της πικρής σκλαβιάς. Ετσι, δημιουργήθηκε η απαίτηση της προσφοράς που εκδηλώθηκε σε όλους τους τομείς και ιδιαίτερα στον ευαίσθητο χώρο της παιδείας.Η παιδεία και η ευποιία, ήταν ακόμα πιο παλιά τα δυο ιδανικά της Ηπείρου.Ήταν παραδόσεις λαμπρές που σφυρηλατήθηκαν και διαιωνίστηκαν.Οι ευεργέτες άνοιξαν τους κρουνούς του χρήματος και έτσι βοήθησαν τους δασκάλους του Γένους,οι οποίοι άνοιξαν τους κρουνούς του πνεύματος.
Τα έργα των ευεργετών κατά την Τουρκοκρατία είχαν ξεχωριστή σημασία.Αποφασιστική ήταν η συμβολή τους στην επιβίωση του Γένους,στην πνευματική αναγέννηση και στην πολιτική του αποκατάσταση.Καθως διεξέρχεται κανείς τους επιμέρους βίους των Ηπειρωτών ευεργετών της τουρκοκρατίας,που απο την αρχή και ως την κατάληξή της εφώτισαν σαν αστέρια λαμπερά το ζοφειρό ουρανό της πατρίδας και θέρμαναν τις καρδιές των υπόδουλων παιδιών της,ξεχωρίζει τα παρακάτω κοινά σε όλους αυτους γνωρίσματα.΄Ητανε οι προάγγελοι της νεοελληνικής μας αναγέννησης.
Δημιουργικοί Ηπειρώτες ξενιτεύτηκαν στα δίσεκτα χρόνια της σκλαβιάς.Παιδιά φτωχά οι περισσότεροι,μα προικισμένα,παρέμειναν στο σύνολό τους άγαμοι,έζησαν αφανής,βιώνοντας έντονα και συνεχώς τον έρωτα προς την γενέθλια γή τους και τον αμέρωτο καημό να την δούν μια μέρα ελεύθερη.Πέθαναν εκεί,αφου απόθεσαν με προέρεση αγνή στα πόδια της κοινής μητέρας τους,ιδρώτα μιας ζωής.Πέρα απο την κάλυψη των βασικών βιωτικών αναγκών των συμπατριωτών τους,με την ενίσχυση ενδεών,ανέγερση και καλλωπισμό ναών,σύσταση φιλανθρωπικών και κοινωνικών ιδρυμάτων,έριξαν το βάρος στη διάδοση μεταξύ των Ελλήνων των φώτων της παιδείας,γενόμενοι οι κατ'εξοχή τροφοί του εθνικού διαφωτισμού,ποΨυλλοί δε και οι αληθινοί μαικύνες του.
Αυτοί οι απόδημοι Ηπειρώτες διατήρησαν εμπορικές σχέσεις και εποικινωνία με ολόκληρο τον τότε γνωστό κόσμο,ιδρύοντας παντού εμπορικά πρακτορεία,εμπορικούς και τραπεζικούς οίκους και στη συνέχεια νοσοκομεία και σχολεία.Οι οικονομικές και πνευματικές σχέσεις ήταν πιο στενές με την Ήπειρο και ιδιαίτερα με τα Γιάννενα,που έμοιαζαν περισσότερο με Ευρωπαική παρα με τουρκοκρατούμενη πόλη.Μεγάλες δωρεές συγκράτησαν επι ολόκληρα χρόνια ευγενικά φιλανθρωπικά και εκπαιδευτικά ιδρύματα.Απο τους απόδημους Ηπειρώτες προήλθαν οι πιο μεγάλοι εθνικοί ευεργέτες. Με τα χρηματά τους σχηματίστηκαν απο τα χρόνια της τουρκοκρατίας,τα κληροδοτήματα,τα γνωστά λάσσα,που απέβλεπαν την προαγωγή της παιδείας,της υγείας και της κοινωνικής πρόνοιας.

2.'Εργα των Ηπειρωτών ευεργετών

Οι ευεργέτες της Ηπείρου,αυτές οι πολύ σημαντικές μορφές, δημιούργησαν όπως αναφέραμε και πριν με τη συνεισφοπά τους στην πατρίδα, πολλά και σημαντικά έργα.Επειδή τα έργα αυτά είναι πάρα πολλά,εμείς θα αναφέρουμε και θα δείξουμε μερ΄κά απο αυτά.
Με χρήματα των μεγάλων Ηπειρωτών ευεργετών δημιουργήθηκαν το Ζάπειο Μέγαρο Και η γυρω περιοχή του,το Αρσάκειο Παρθεναγωγείο Ψυχικού, το Τοσίτειο Αθηνών, η Ακαδημία, το Πανεπιστήμιο, το Πολυτεχνείο, το Αστεροσκοπείο, η Εθνική Βιβλιοθήκη, το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, το Βαρβάκειο Λύκειο, η Γεωργική Σχολή και ο Βοτανικός Κήπος,το Στάδιο, η Σχολή Ευελπίδων,οι Φυλακές και το θωρηκτό Αβέρωφ, η Ριζάριος Σχολή και τόσα άλλα κοινοφελή ιδρύματα, που σήμερα κοσμούν τη πρωτεύουσα του Ελληνικού Κράτους.
Στα Ιωάννινα ιδρύθηκαν επίσης πάρα πολλά έργα :η Επιφάνειος Σχολή, η πρώτη Σχολή των Ιωάννινων με διδάσκαλους τους Μακρή, Σουγδουρή και Ανθρακίτη, η Σχολή Γκιούμα που μετονομάστικε σε Μπαλαναίε Σχολή,η Καπλάνειος Σχολή, που ήταν συνέχεια της Μαρουτσέας Σχολής με πρώτο διδάσκαλο τον Αθανάσιο Ψαλίδα, η Ζωσιμαία Σχολή, που ιδρύθηκε το 1828 με χρήματα της Ζωσιμαίας αδελφότητας και το νοσοκομείο Χατζηκώστα.
Επίσης ιδρύθηκε το Μέκειο, τα Ζωγράφεια διδασκαλία, το Δημοτικο Νοσοκομείο η ΑΓΑΠΗ, το Τούλειο Ορφανοτροφείο και η Παπαζόγλειος Υφαντική Σχολή.

3. Αναφορά στους σπουδαιότερους ευεργέτες

Ευεργέτες υπήρχαν πολλοί και σημαντικοί.Εμείς θα αναφερθούμε στους σπουδαιότερους,χωρίς να υποτιμούμε την προσφορά των υπολοίπων:

α.Μάνθος και Γεώργιος Ριζάρης

Γεννημένοι στο Μονοδένδρι Ζαγορίου,ορφάνεψαν σε μικρή ηλικία και ανατράφηκαν απο την μάνα τους.Λίγο αργότερα ο Μάνθος πήγε στη Μόσχα καλεσμένος απο το θείο του Πανταζή,στον οποίο δούλεψε ένα διάστημα.Αργότερα επιδώθηκε σε δικές του επιχειρήσεις και γρήγορα σχημάτισε περιουσία.Το 1806 καλεί κοντά του απο το χωριό τον αδελφό του Γεώργιο.Μαζί αύξησαν ακόμα περισσότερο την περιουσία τους.Το 1817 ο Μάνθος γίνεται μέλος της Φιλικής Εταιρείας και 3 χρόνια αργότερα παραδίδει στον Αλέξ. Υψηλάντη 30000 ρούβια.Κατα την διάρκεια του ιερού αγώνα πρόσφερε επίσης αλλες 8000 ρούβια.Μεγάλα ακόμα ποσά διέθεσαν για την λύτρωση υπόδουλων και δύστυχων οικογενειών.
Το 1824 πεθαίνει ο Μάνθος,ο θεμελιωτης της περιουσίας.Το 1827 ο Γεώργιος κατεβαίνει στην Οδησσό απ'όπου πραγματοποίσε την σύσταση Σχολής των Ελληνικών μαθημάτων στο Μονοδένδρι,στεγάζωντας την στο πατρικό του σπίτι.Στη Σχολή αυτη που την συντηρεί με 2000 ρ. το χρόνο,διατρέφονται και ορφανοί μαθητές.
Το 1837 ο Γεώργιος Ριζάρης μεταβαίνει στην Αθήνα επιθυμόντας να δεί πραγματοποιημένο και το άλλο μεγάλο όνειρο της Αδελφότητας, τη σύσταση δηλαδή Εκκλησιαστικής Ακαδημίας στην ελεύθερη Ελλάδα. Τέλος πεθαίνει εκεί τον Ιούλιο του 1841.

β.Ζωσιμάδες

Οι μεγάλοι Εθνικοί ευεργέτες αδελφοί ζωσιμάδες Αναστάσιος, Νικόλαος, Θεοδόσιος, Ζώης και Μιχαήλ γεννήθηκαν στα Ιωάννινα ανάμεσα στα 1754 και 1762. Πολύ νωρίς αφού μαθήτευσαν στη Μπαλαναία Σχολή, ταξίδεψαν και επιδώθηκαν δραστήρια στο επάγγελμα του πατέρα τους ο οποίος ήταν πραματευτής. Στη Ρωσία συγκέντρωναν εμπορεύματα απο την Κίνα και την Ανατολή και τα εξήγαγαν στο λιβόρνο, ανταλλάσωντας τα με προιόντα της Δύσης, κυρίως με μεταξωτά υφάσματα. Έτσι σιγά σιγά κατόρθωσαν να δημιουργήσουν μεγάλη περιουσία. Το 1791 ο Νικόλαος πεθαίνει στη Μόσχα οπου πήγε να επισκεφθεί τα αδέρφια του ο Θεοδόσιος. Το 1809 πεθαίνει και ο Μιχαήλ.
Ώς την εποχή αυτή οι αδελφοί εκτός απο την κατάθεση του Θεοδόσιου στο ορφανοτροφείο Μόσχας, 60000 ρουβ., αναλαμβάνουν την συντήρηση της σχολής Μπαλάνου,αναπτύσουν και πρωτοφανή δραστηριότητα ενισχύοντας σχολεία και εκδίδοντας ελληνικά βιβλία των οποίων οι εκδόσεις μαζί με εκείνες της ελληνικής βιβλιοθήκης του Κοραή χρηματοδοτημένες απο τους ίδιους, θα φτάσουν συνολικά τις 60. Παράλληλα οι συγγενείς τους βοηθούν τους φτωχούς όπως και οι αδερφοί Ζωσιμάδες. Το 1815 καταθέτουνε στη Ρωσική τράπεζα άλλες 60000 ρ.
Το 1819 πεθαίνει ο Αναστάσιος και οι αδελφοί στρέφουν την προσοχή τους προς άλλους τομείς εθνικής ωφέλειας, ενώ το 1827 πεθαίνει και ο Ζώης. Ο Νικόλαος συνέχισε με το ίδιο πάθος τις δωρεές του. Αναλαμβάνει την προστασία της Μπαλανικής Σχολής, της κατόπιν Ζωσιμαίας, ανοικοδομεί τις κατεστραμμένες εκκλησίες της πόλης και ιδρύει ένα γηροκομείο.

γ.Γεώργιος Χατζηκώστας

Γεννήθηκε στα Γιάννενα το 1753. Μαζί με τον αδελφό του επιδόθηκαν δραστήρια στις ανταλλαγές πολύτιμων ειδών χάρη στη ματαξύ τους συνεργασία. Το 1815 πεθαίνει ο Αναστάσιος, ο αδελφός του, και τον επόμενο αμέσως χρόνο εκδίδεται δαπάνη με το όνομα και των δυο αδελφών για την έκδοση βιβλίων.
Κατά τη διάρκεια της Ελληνικής επανάστασης, αναγκάζεται να εγκατασταθεί οριστικά στη Μόσχα. Εκεί έρχεται σε επαφή με τους Ριζάρηδες, τους Ζωσιμάδες και άλλους Ηπειρώτες.Έτσι και αυτός αρχίζει να φλέγεται απο τον πόθο να κάνει κάτι για τη γενετειρα. Μετά τη λήξη του αγώνα αναλαμβάνει την αποπεράτωση της εκκλησίας του Αγίου Νικολάου που είχε αρχίσει ο Ζωσιμάς και χτίζει και αλλες εκκλησίες. Το 1840 είχε διαθέσει 2500ρ. υπέρ του σχολείου των Δερβιζιάνων και τέλος είχε βοηθήσει οικονομικά με ευεργεσίες το Μεσολλόγγι.

δ.Γεώργιος Αβέρωφ

Εθνικός ευέργετης, που γεννήθηκε στο Μέτσοβο της Ηπείρου. Το 1840 Εγκαταστάθηκε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου όπου με τον αδελφό του εργαζόταν ως έμποροι. Νωρίς δημιούργησε δικές του επιχειρήσεις που του απέφεραν τεράστια κέρδη και περιουσία. Ανέπτυξε πλουσιότατο εθνικό και κοινωνικό έργο. Συγκεκριμένα στην Αλεξάνδρεια έχτισε νοσοκομείο για τους ομογενείς και ίδρυσε γυμνάσιο, παρθεναγωγείο, ενώ παράλληλα ενίσχησε την Ελληνική κοινότητα. Διέθεσε πάνω από 100000 χρυσές λίρες για το Μέτσοβο. Με δωρεές του έγινε η αποπεράτωση του Πολυτεχνείου, η αναμαρμάρωση του Παναθηναικού Σταδίου, η ανέγερση της Σχολής Ευελπίδων, των Φυλακών Αβέρωφ, οι ανδριάνες Ρήγα Φεραίου και Γρηγορίου Ε'. Πρός τιμήν του στήθηκε καλλιμάρμαρος ανδριάνδας στο Παναθηναικό Στάδιο.

η.Ευάγγελος Ζάππας(1800-1865)

Γεννήθηκε στο Λάμποβο και αγωνίστηκε με τους Σουλιώτες στην επανάσταση. Έφυγε στη Ρουμανία όπου εργάστηκε σκληρά σε μεγάλο γαιοκτήμονα και πλούσιο παράγοντα. Προσέφερε αφειδώς μεγάλα ποσά για φιλανθρωπικούς και εθνικούς σκοπούς, ιδιαίτερα για τη χρηματοδότηση των Α' Ολυμπιακών Αγώνων, την ανέγερση του Ζαππείου κ.α.

θ.Κωνσταντίνος Ζάππας(1813-1815)

Εθνικός ευεργέτης, εξάδελφος του Ευαγγ. Ζάππα με πρόσκληση του οποίου πήγε στην Ρουμανία. Αναδείχθηκε σε άξιο συνεργάτη του, ενώ επιδόθηκαν και οι δύο σε ευεργεσίες με οικοδόμηση εκκλησιών, σχολείων, βιβλιοθηκών, φιλανθρωπικών ιδρυμάτων κ.τ.λ.
Αυτοί ήταν απο τους πιο σπουδαίους Ηπειρώτες ευεργέτες όμως φυσικά υπήρχαν και πολλοί άλλοι που με τις θυσίες τους πρόσφεραν στην πατρίδα σημαντικότατα έργα.

4.ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Ευεργέτης ήταν το επίθετο με το οποίο αποκαλούσαν οι άνθρωποι τους θεούς, οι οποίοι τους βοηθούσαν. Ως ευεργέτες λατρεύονταν, ο Διόνυσος ο Απόλλωνας και ο Σαράπης. Το επίθετο ευεργέτης ήταν κατα τους αρχαίους χρόνους και τιμητικός τίτλος. Οι διάφορες Ελληνικές πόλεις ονόμαζαν τιμητικά ευεργέτη κάποιον ξένο πολίτη και ιδικότερα ηγεμόνες, ή ολόκληρες κοινότητες για να εκφράσουν την ευγνωμοσύνη τους.
Απο τα παραπάνω συμπεραίνουμε ποσο σημαντικοί και ξεχωριστοί ήταν αυτοί οι άνθρωποι απο την Ήπειρο. Γεννημένοι εκεί, μοναχικοί, πήραν την μεγάλη απόφαση της μετανάστευσης για να αποκτήσουν πλούτο, ωστε να μπορέσουν κάποια μέρα να προσφέρουν και να προστεθούν και αυτοί σαν το επόμενο λιθαράκι της ιστορίας αυτού του τόπου. Τόσο μεγάλη είναι η προσφορά της θυσίας τους. Μιας θυσίας, που καθόριζε, τη ζωή τους και την εξέληξη της επαγγελματικής τους πορείας.
Έτσι λοιπόν θα πρέπει το σύνολο της κοινωνίας αυτης της χώρας να τους τιμά και να τους ευγνωμονεί. Γι'αυτό και εμείς ως μαθητές συλλέξαμε αυτές τις πληροφορίες για να κρατήσουμε στη μνήμη μας για πάντα τις θαυμαστές κυριολεκτικά και επιτυχημένες προσπαθειές τους.
β

Read more »

Η ΕΠΕΤΕΙΟΣ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗΣ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ !

Η 99η επέτειος της απελευθέρωσης των Ιωαννίνων

Σπάνιες φωτογραφίες από το 1913
Πέμπτη , 21η Φεβρουαρίου 1913, μετά από 4μηνη πολιορκία και πολύνεκρες μάχες, ο Ελληνικός Στρατός μπήκε απελευθερωτής στα Γιάννενα, τερματίζοντας αιώνων τουρκική σκλαβιά. Με αφορμή την 99η επέτειο από την Απελευθέρωση της πόλης των Ιωαννίνων από τον Τουρκικό ζυγό, το epirusgate σας παρουσιάζει σήμερα, ένα μικρό αφιέρωμα με φωτογραφίες από την κατάληψη του Μπιζανίου και την απελευθέρωση των Ιωαννίνων.Οι σπάνιες φωτογραφίες είναι από την βάση του ελληνικού γενικού στρατηγείου, στο Χάνι Εμίν Αγά,την μάχη της Μανωλιάσας,τα οχυρά του Μπιζανίου και τελος την είσοδο του Ελληνικού Στρατού στα Γιάννενα.Οι φωτογραφίες είναι των γνωστών φωτογράφων Romaides – Zeitz.O Zeitz, συνέταιρος στα 1912-1913 του σημαντικού έλληνα φωτογράφου Αριστοτέλη Ρωμαϊδη ακολουθεί το διάδοχο Κωνσταντίνο και άλλους ανώτερους και ανώτατους αξιωματικούς στη εκστρατεία της Ηπείρου και τραβά, πέρα των αναμνηστικών φωτογραφιών, και φωτογραφίες που απεικονίζουν τη φρίκη και την ένταση του πόλεμου.

Read more »