Ο ΔΙΩΓΜΟΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΗΣ ΚΩΝ/ΠΟΛΗΣ 1964

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ 16 ΜΑΡΤΙΟΥ 1964.—Νέο μεγάλο κύμα διωγμών,τρομοκρατίας και απελάσεων Ελλήνων στην Κωνσταντινούπολη, με αποτέλεσμα τον ξεριζωμό τους από τα σπίτια και την περιουσία τους.
Με το μαχαίρι στο λαιμό χιλιάδες Ελληνες της Πόλης διώχνονταν έχοντας περιθώριο λίγες μόνο ώρες και με δικαίωμα να πάρουν μαζί τους μόνο πράγματα βάρους 25 κιλών και λίρες αξίας το μέγιστο 30 δολαρίων..
Η Άγκυρα μονομερώς αναίρεσε [ἀπίστευτο!]την συμφωνία που είχε υπογραφεί μεταξύ Βενιζέλου και Ατατούρκ για την αυτόματη ανανέωση παραμονής Ελληνικών διαβατηρίων, με σκοπό πολιτικές πιέσεις για την Κύπρο.

Αντίο αγαπημένη μου Κωνσταντινούπολη…

1964 – Ένας ακόμα διωγμός του Ελληνισμού

του Λεωνίδα Κουμάκη

Η τελευταία πράξη του τουρκικού σχεδίου για τον πλήρη αφελληνισμό της Κωνσταντινούπολης βρισκόταν το 1964, σε πλήρη εξέλιξη. Εκοντάδες Ελληνικά σπίτια βρισκόταν στην αναστάτωση της διάλυσης.

Είχαν μείνει μόλις 24 ώρες για την αναχώρησή μας για την Αθήνα. Ο καθ' ένας μας ζούσε στον κόσμο του. Εγώ ένοιωθα ένα απροσδιόριστο μούδιασμα και μια έλλειψη οποιασδήποτε ζωντάνιας. Ήθελα πριν φύγουμε να κάνω ένα τελευταίο προσκύνημα στους τόπους που γεννήθηκα και έζησα τα πιο χαρούμενα χρόνια της ζωής μου...

 Την παραμονή της αναχώρησής μας, πήγα πρώτα στην πρώτη γειτονιά που ζήσαμε τα Σεπτεμβριανά (διωγμός 1955). Στάθηκα μπροστά στο σπίτι που μέναμε κάποτε κοιτάζοντας τη μεγάλη σιδερένια του πόρτα. Θυμάμαι που λέγαμε τότε πως το υπόγειό του ήταν στοιχειωμένο. Πόσες ιστορίες δεν κυκλοφορούσαν για την Κυρία Βάσω, που καθόταν στον πρώτο όροφο και που έλεγε πως ένοιωθε στον ύπνο της μετά τα μεσάνυχτα, κάποιο χέρι να της τραβάει το πόδι. Λέγανε πως ήταν το πνεύμα του σπιτιού που έβγαινε απ' το πηγάδι που υπήρχε στο υπόγειο. Όλοι φοβόμασταν να κατεβούμε σ' εκείνο το υπόγειο κι εγώ τουλάχιστον δεν θυμάμαι ποτέ ούτε να το πλησίασα.

Τρία τετράγωνα πίσω απ' το σπίτι ήταν το πρώτο μου σχολειό. Το Δημοτικό του Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης. Πέρασα την αυλόπορτα που την αποτελούσαν μεγάλες σιδερένιες βέργες. Μπήκα στον αυλόγυρο της Εκκλησίας. Τα περισσότερα τζάμια της Εκκλησίας ήταν σπασμένα και στη θέση τους υπήρχαν σκληρά χαρτόνια. Η αιτία ήταν ότι μόλις έμπαιναν καινούργια τζάμια στην Εκκλησία, οι Τούρκοι πετούσαν απ' το δρόμο πέτρες και τα έσπαζαν. Αυτό επαναλήφτηκε πολλές φορές και έτσι ο παπάς που έμενε και στην Εκκλησία είχε αποφασίσει να μην ξαναβάλει τζάμια και να καλύψει το κενό με σκληρά χαρτιά. Έκανα σιγά-σιγά το γύρο του αυλόγυρου μέχρι να φτάσω στο Δημοτικό σχολείο, που βρισκόταν πίσω απ' την Εκκλησία. Αυθόρμητα, ήρθαν στο μυαλό μου οι χαρούμενες στιγμές που έζησα εκεί μέσα. Σταμάτησα και κοίταξα για τελευταία φορά τον τόσο αγαπημένο και γνώριμο χώρο. Βγήκα στο δρόμο κι ανηφόρησα προς το Πέρα. Αριστερά το σπίτι της θείας Δέσποινας και του θείου Νίκου, του αδελφού του πατέρα μου. Πέρασα απ' το Ταρλά-Μπασί, το μέρος απ' το οποίο σε λίγες ώρες θα εγκαταλείπαμε την Κωνσταντινούπολη. Έφθασα στο Πέρα και πήρα το στενό δρομάκι που οδηγεί στο Ζωγράφειο Γυμνάσιο και το Ελληνικό Προξενείο. Σταμάτησα μπροστά στο επιβλητικό κτίριο του Ζωγράφειου. Ένα δέος ανάμεικτο με λύπη κυρίευσε την ψυχή μου. Ήθελα να μπω μέσα να ζήσω την ατμόσφαιρά του για μια ακόμα φορά. Χτύπησα διστακτικά την πόρτα. Μπήκα μέσα και με φωνή που έτρεμε λίγο, είπα:

- Αύριο φεύγουμε για πάντα από την Κωνσταντινούπολη και θα ήθελα να αποχαιρετήσω το δάσκαλό μου.

Κοίταζα τις δύο επιβλητικές πλευρές με τις μαρμάρινες σκάλες που οδηγούσαν στις αίθουσες διδασκαλίας. Πρώτα χτύπησα την πόρτα του γραφείου του Διευθυντή του Σχολείου μας αλλά, παρά την επιμονή μου, δεν πήρα απάντηση. Μετά πήγα στο γραφείο του δασκάλου μου του κυρίου Αποστόλου.

- Φεύγουμε και μεις και ήλθα να σας αποχαιρετήσω, του είπα. Θα ήθελα να αποχαιρετήσω και τον Διευθυντή μας τον κ. Φραγκόπουλο αλλά δεν είναι εδώ!

Σηκώθηκε και περπατώντας σιγά-σιγά γιατί ήτανε κουτσός, με πλησίασε και με αγκάλιασε:

- Να πας στο καλό παιδί μου. Να είσαι το ίδιο μελετηρός και καλός μαθητής όπως ήσουνα εδώ και θα προοδεύσεις στη ζωή σου. Εύχομαι σε σένα και στην οικογένειά σου καλή τύχη.

Είχα δακρύσει. Βγαίνοντας το μάτι μου έπιασε την Τουρκάλα υποδιευθύντρια που την αποκαλούσαμε «φίδι». Έκανα πως δεν την είδα γιατί δεν είχα καμιά διάθεση να δω την ικανοποίησή της που επιτέλους οι άπιστοι ξηλωνότανε ένας-ένας. Ανέβηκα σιγά-σιγά στον πρώτο όροφο όπου βρισκότανε η τάξη μου. Έριξα μια τελευταία ματιά και έφυγα.

Περπάτησα προς το Ίζιχανγκίρ. Πέρασα μπροστά απ' το Ζάππειο που φοίτησε η αδελφή μου κι έφθασα μπροστά στο μαγαζί του πατέρα μου. Κοίταξα μελαγχολικά τον καινούργιο ιδιοκτήτη που ήταν μέσα. Πόσες και πόσες βραδιές δεν έκανα συντροφιά στον πατέρα μου, ενώ μαστόρευε κάτι, μέσα σ' αυτό το μαγαζί; Μπήκα στο κουρείο που ήταν απέναντι απ' το μαγαζί του πατέρα μου. Ο κουρέας, ένας Αρμένης που μας αγαπούσε όλους πάρα πολύ, με κοίταξε έκπληκτος.

- Φεύγουμε αύριο, του είπα, και ήρθα να σας αποχαιρετήσω.

Τα μάτια του δάκρυσαν. Χωρίς να βγάλει λέξη, πλησίασε με αγκάλιασε σφικτά και με κτύπησε στην πλάτη.

- Να δώσεις χαιρετισμούς στον πατέρα σου. Να 'χετε καλό ταξίδι και καλή τύχη. Ο Θεός είναι για όλους και είναι μεγάλος.

Γύρισα στο σπίτι αμίλητος. Η μητέρα μου ετοίμαζε τα τελευταία πράγματα που θα παίρναμε μαζί μας. Το σπίτι μας ήταν γεμάτο από φίλους και γνωστούς που πηγαινοερχόταν να μας αποχαιρετήσουν. Και φυσικά ο θυρωρός της πλαϊνής πολυκατοικίας:

- Αύριο, επιτέλους θα φύγετε; θέλω να μου παραδώσετε όλα τα κλειδιά που έχετε. Εγώ είμαι ο καινούργιος νοικοκύρης του σπιτιού αυτού.

Την άλλη μέρα το πρωί, 14 Σεπτεμβρίου 1964, σηκωθήκαμε νωρίς. Μαζέψαμε τα πράγματα που θα παίρναμε μαζί μας, κλείσαμε το σπίτι και παραδώσαμε τα κλειδιά του στον «καινούργιο» ιδιοκτήτη. Φεύγοντας έριξα μια τελευταία ματιά. Ο κύριος Κλεόπας ήτανε στη θέση του και κουνούσε το χέρι του. Μου φάνηκε πως έκλαιγε. Η καρδιά μου είχε ένα ανεξήγητο σφίξιμο. Φθάσαμε στο Ταρλά-Μπασί. Το πούλμαν που μας μετέφερε ήταν υπερπλήρες. Οι διωγμοί και οι απελάσεις είχαν πυκνώσει τα δρομολόγια για την Αθήνα αλλά και πάλι δεν έφθαναν. Τριπλάσιος κόσμος, απ' αυτούς που ταξίδευαν, ήταν γύρω-γύρω στο πούλμαν για ν' αποχαιρετήσουν γνωστούς και φίλους. Και σε μας είχαν έρθει πολλοί. Πάρα πολλοί. Δεν προλαβαίναμε ν' αποχαιρετάμε κόσμο. Όταν ξεκίνησε το πούλμαν ένα δάσος από χέρια και μαντίλια κουνούσανε πίσω μας. Ήμασταν όλοι συγκινημένοι. Γύρω μας η Πόλη γλιστρούσε κι έφευγε σαν το νερό μέσα απ' τη χούφτα μας. Τα σπίτια κι οι γνώριμοι δρόμοι χάνονταν απ' τα μάτια μας. Στο νου μου έρχονταν εικόνες απ' τις χαρούμενες στιγμές που είχαμε ζήσει. Έβλεπα τον τεράστιο κήπο της θείας Όλγας στο Επταπύργιο (Γεντί Κουλέ) κι απ' το μυαλό μου περνούσαν οι εικόνες των παιδικών μου φίλων: Ο Μάκης, η Ρένα, το Σουκάκι, ο Βαγγέλης, η Ευταλία, η Πιτσού. Οι χαρούμενες σκηνές στον αυλόγηρο του Δημοτικού των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης. Οι στιγμές που ψαρεύαμε στα παράλια του Βοσπόρου παρέα με τους γονείς της Ευταλίας, την Αννα και τον Κυριάκο και τα πειράγματα όταν γυρνούσαμε με άδεια χέρια. Η μαγική εικόνα των λουλουδιών στον τεράστιο κήπο της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, όπου ήταν αρχιμάγειρας ο θείος μου ο Κώστας. Η όμορφη παραλία στα Φλώρια που με πήγαιναν καμιά φορά η Μαρίκα κι ο Σωτήρης, γείτονες που μ' αγαπούσαν σαν παιδί τους μια και δεν αξιώθηκαν να γευτούν τη χαρά ενός δικού τους παιδιού. Το τεράστιο διαμέρισμα των γονιών του Μάκη, στο Τζιχανγκίρ, όπου στήναμε μια μεγάλη ελικοειδή γραμμή και βάζαμε ένα τραίνο που κινείτο με ηλεκτρισμό. Ήταν το πιο αγαπημένο μας παιχνίδι. Ώρες ολόκληρες περνούσαμε κοντά του. Στο νου μου ερχόταν ακόμα οι όμορφες εκδρομές που κάναμε στα Πριγκηπονήσια. Πρώτη, Αντιγόνη, Χάλκη, Πρίγκηπος. Καθ' ένα με τη δική του ομορφιά. Το σπίτι της Ντόρας και του άντρα της, του καπετάνιου που κάθε φορά που έφευγε ταξίδι μου έδινε την υπόσχεση ότι γυρνώντας θα μου φέρει ένα μικρό τίγρη. Με πόση λαχτάρα τον περίμενα να γυρίσει και να εκπληρώσει την υπόσχεση του! Όλα περνούσαν μπροστά από τα μάτια μου. Αντίο αγαπημένα μου μέρη, αντίο αγαπημένοι μου φίλοι, αντίο αγαπημένη μου Κωνσταντινούπολη!

Μια έντονη μελαγχολία έριχνε τα πρώτα σπέρματα της νοσταλγίας πριν καλά-καλά φτάσουμε στον προορισμό μας. Τοπία και εικόνες εναλλασσόταν συνέχεια μπρος στα μάτια μας μέχρι που σε λίγες ώρες φτάσαμε στα Ελληνοτουρκικά σύνορα. Οι Τούρκοι ήταν πανέτοιμοι να μας «αποχαιρετίσουν» με το δικό τους τρόπο. Το πούλμαν σταμάτησε σ' ένα μεγάλο χώρο μπροστά σ' ένα μακρόστενο οίκημα που ήταν το Τελωνείο. Όλοι οι επιβάτες κατέβηκαν και μας είπαν να μαζέψουμε τα πράγματα μας και να τα έχουμε μαζί μας. Σιγά-σιγά σχηματίστηκε μία ουρά μπροστά στην είσοδο του Τελωνείου. Όλοι κρατούσαν στα χέρια τους ό,τι έφερναν μαζί τους. Μετά από μία ώρα περίπου αναμονής ένας Τούρκος τελωνειακός μπήκε στο πούλμαν και έκανε έλεγχο μήπως είχε μείνει τίποτα μέσα. Αμέσως μετά το πούλμαν, μετακινήθηκε από την πίσω πλευρά του Τελωνείου. Και τότε άρχισε το τελευταίο πλιάτσικο που ήταν κι αυτό μεθοδευμένο μέχρι την παραμικρή λεπτομέρεια. Όταν επί τέλους, τρεις και πλέον ώρες μετά την άφιξή μας στα Ελληνοτουρκικά σύνορα ήλθε η σειρά μας, μπήκαμε στο μακρόστενο οίκημα του Τελωνείου. Όλα τα πράγματα που είχαμε μαζί μας περάσανε από εξονυχιστικό έλεγχο. Και αρκετά από αυτά κρατηθήκανε στο Τουρκικό Τελωνείο γιατί, κατά την κρίση του Τελώνη, «απαγορευόταν» να τα πάρουμε μαζί μας στην Ελλάδα.

Η στεναχώρια μου ήταν απερίγραπτη όταν μέσα στα πράγματα μας ανεκάλυψαν ένα μικρό χειροποίητο χαλάκι, με κεντημένη μια άσπρη γάτα Αγκύρας, με τέτοια τέχνη, ώστε νόμιζες πως θα μιλούσε. Ήμουν, φαίνεται, τόσο εκφραστικός στην απογοήτευσή μου ώστε η μητέρα μου τόλμησε να μιλήσει, με τα σπαστά Τουρκικά της:

- Κύριε Τελώνη, αυτό το χαλάκι δεν έχει καμιά ιδιαίτερη αξία για να μας το κρατήσετε! του είπε. Για τα παιδιά όμως έχει μια πολύ μεγάλη συναισθηματική αξία γιατί μεγάλωσαν μ' αυτό το χαλάκι. Είναι δώρο της γιαγιάς τους που έχει πεθάνει!

Ο Τελώνης σήκωσε το βλέμμα του ενοχλημένος:

- Μην μιλάτε πολλά-πολλά γιατί θα μείνουν εδώ κι αυτά που σας επιτρέπουμε να πάρετε μαζί σας! έσκουξε.

Βουβαθήκαμε και αλληλοκοιταχτήκαμε μεταξύ μας χωρίς να ξαναμιλήσει κανείς. Ήμουνα έτοιμος να βάλω τα κλάματα. Κρατήθηκα γιατί ήξερα πως δεν έπρεπε να το κάνω. Μετά τον έλεγχο αυτό ακολουθούσε ο σωματικός έλεγχος. Ένας-ένας περίμενε στην ουρά και περνούσε από σωματικό έλεγχο. Η Τουρκία είχε εκδώσει ένα ειδικό νόμο «για τις συγκεκριμένες ανάγκες», απαγορεύοντας σε όποιον έφευγε, να μεταφέρει μαζί του χαρτονομίσματα μεγαλύτερης αξίας από 100 Τουρκικές Λίρες. Το ποσό ήταν εξευτελιστικό, αλλά αν κάποιος, κατά τη διάρκεια του σωματικού ελέγχου, συλλαμβανόταν να έχει κρυμμένο επάνω του ποσό μεγαλύτερο από 100 Τουρκικές Λίρες, παραπεμπόταν αμέσως σε δικαστήριο. Μετά την βέβαιη καταδίκη του, εκτός βέβαια από την κατάσχεση των πάντων που είχε μαζί του, τραβούσε τα πάνδεινα κυρίως για να παραδειγματιστούν όσοι επρόκειτο να φύγουν και να εγκαταλείψουν ότι είχαν και δεν είχαν, χωρίς καμιά αντίδραση, στους Τούρκους.

Όταν ήλθε η σειρά μου να περάσω από σωματικό έλεγχο, μου ζήτησαν να βγάλω τα παπούτσια μου που είχαν χοντρούς πάτους. Πάρα λίγο να τα αχρηστέψουν από το ξήλωμα που τα έκαναν. Μετά ερεύνησαν τις τσέπες μου και μ' άφησαν να περιμένω να τελειώσουν κι οι άλλοι. Της μητέρας μου έσκισαν ένα πάνινο φυλακτό γιατί υποψιάστηκαν μήπως έκρυβε καμιά χρυσή λίρα.

Είχαν συμπληρωθεί πέντε ώρες όταν ολοκληρώθηκαν οι έλεγχοι και ξαναμπήκαμε στο πούλμαν. Σε λίγο, περάσαμε στην Ελλάδα και το πούλμαν σταμάτησε. Εκεί αντίκρισα ένα θέαμα που δεν θα το ξεχάσω ποτέ. Ο κόσμος ξεχύθηκε από το πούλμαν και γονατίζοντας φιλούσε την Ελληνική γη! Δάκρυα που δεν καταλάβαινα αν προερχόταν από χαρά ή από λύπη ήταν στα μάτια όλων. Μείναμε λίγη ώρα στο Ελληνικό φυλάκιο και μετά το ταξίδι μας συνεχίστηκε χωρίς διακοπή. Αλεξανδρούπολη, Κομοτηνή, Καβάλα, Θεσσαλονίκη. Με μικρές στάσεις, χωρίς διανυκτέρευση, πλησιάζαμε στον τελικό μας προορισμό. Λάρισα, Λαμία, Θήβα και κατά το απόγευμα, στις 15 Σεπτεμβρίου 1964, φθάσαμε στην Πλατεία Βάθης, στην Αθήνα. Συνειδητοποίησα ότι πράγματι φτάσαμε από τον θόρυβο και τις φωνές των επιβατών που είχαν πεταχτεί όρθιοι. Παρακολουθούσα γύρω-γύρω με ανάμεικτα συναισθήματα. Σε λίγα λεπτά το πούλμαν είχε αδειάσει. Σηκώθηκα αργά-αργά και πλησίασα κι εγώ την έξοδο. Είδα τη μητέρα μου και την αδελφή μου βουτηγμένες στην αγκαλιά του πατέρα μου (είχε απελαθεί πρωτύτερα) που με έψαχνε με το βλέμμα του. Οι ματιές μας διασταυρώθηκαν. Άρχισα να κατεβαίνω τα σκαλοπάτια του πούλμαν. Μόλις πάτησα στο πεζοδρόμιο δύο δάκρυα κύλησαν από τα μάτια μου.

Σε λίγες ώρες μια καινούργια μέρα θα άρχιζε και μαζί της μια καινούργια ζωή.

(Από το βιβλίο: «ΤΟ ΘΑΥΜΑ – Μια πραγματική ιστορία» του Λεωνίδα Κουμάκη)

 ΠΗΓΕΣ: ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ   
ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ - ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ
 

Read more »

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ !!!!!

ΣΤΙΣ 4 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 1843 Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗ —Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, επιστρέψας από τον βασιλικόν χορόν εις την οικίαν του, 4-2- αποθνήσκει περί την 4ην πρωϊνήν από κεραυνοβόλον αποπληξίαν, εις ηλικίαν 73 ετών. Κατά την κηδείαν του Γέρου του Μοριά, συνεκεντρώθησαν πέριξ του φερέτρου του, οι επιφανέστεροι εκ των ηρώων του Αγώνος και πολιτικών της εποχής. Τον επιτάφιον εξεφώνησεν ο ποιητής Παναγιώτης Σούτσος, όστις είπε μεταξύ άλλων : << Ανήρ μέγας ετελεύτησε και ο προσκληθείς να πλέξη τον επιτάφιον στέφανον αυτού ανάγκη να περιλάβη ολόκληρον τον μεγάλον ελληνικόν αγώνα >>.

Τετάρτη, 5 Φεβρουαρίου 2014

Ο ΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗ ΣΤΗΝ ΠΝΥΚΑ. ΛΟΓΙΑ ΗΡΩΩΝ !!!

Αφιερωμένο στα Τουρκοκάναλα Ant1 και Mega και στους τουρκολάγνους που τα υπηρετούν.
Σύμφωνα με δημοσίευμα, στις 13 / 11 / 1838, της εφημερίδας “Αιών” αναφέρεται ότι ο Κολοκοτρώνης όταν επισκέφτηκε στις 7 Οκτωβρίου το Α΄Γυμνάσιο Αθηνών και αφού άκουσε για μιάμιση ώρα το γυμνασιάρχη Γεννάδιο και αφού ενθουσιάστηκε από την ομιλία του προς τους μαθητές, ζήτησε να απευθύνει λόγο και ο ίδιος προς αυτούς.
Ο γυμνασιάρχης ενθουσιάστηκε με την ιδέα και όρισε την επόμενη μέρα και ώρα 10 την ομιλία του Κολοκοτρώνη προς τους μαθητές αλλά επειδή ο χώρος ήταν μικρός επιλέχτηκε ως τόπος εκφώνησης η Πνύκα, ως πιο ευρύχωρο μέρος αλλά και ιστορικότερο αφού ως γνωστό εκεί έβγαζαν τους λόγους τους προς τους Αθηναίους πολίτες, οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι.

Λέγεται ότι επειδή οι μαθητές διέδωσαν την είδηση προς τους πολίτες της Αθήνας βρέθηκε πλήθος κόσμου στην Πνύκα από διάφορα επαγγέλματα και κοινωνικές τάξεις.
Ο Κολοκοτρώνης λοιπόν περιτριγυρισμένος από όλο αυτό το πλήθος έβγαλε τον ακόλουθο λόγο που πρωτοδημοσιεύθηκε στην εφημερίδα “Αιών”
Εφημερίς “Ο Αιών”, 13 Νοεμβρίου 1838
Παιδιά μου!
Εις τον τόπο τούτο, οπού εγώ πατώ σήμερα, επατούσαν και εδημηγορούσαν τον παλαιό καιρό άνδρες σοφοί, και άνδρες με τους οποίους δεν είμαι άξιος να συγκριθώ και ούτε να φθάσω τα ίχνη των. Εγώ επιθυμούσα να σας ιδώ, παιδιά μου, εις την μεγάλη δόξα των προπατόρων μας, και έρχομαι να σας ειπώ, όσα εις τον καιρό του αγώνος και προ αυτού και ύστερα απ’ αυτόν ο ίδιος επαρατήρησα, και απ’ αυτά να κάμωμε συμπερασμούς και δια την μέλλουσαν ευτυχίαν σας, μολονότι ο Θεός μόνος ηξεύρει τα μέλλοντα. Και δια τους παλαιούς Έλληνας, οποίας γνώσεις είχαν και ποία δόξα και τιμήν έχαιραν κοντά εις τα άλλα έθνη του καιρού των, οποίους ήρωας, στρατηγούς, πολιτικούς είχαν, δια ταύτα σας λέγουν καθ’ ημέραν οι διδάσκαλοί σας και οι πεπαιδευμένοι μας. Εγώ δεν είμαι αρκετός. Σας λέγω μόνον πως ήταν σοφοί, και από εδώ επήραν και εδανείσθησαν τα άλλα έθνη την σοφίαν των.
Εις τον τόπον, τον οποίον κατοικούμε, εκατοικούσαν οι παλαιοί Έλληνες, από τους οποίους και ημείς καταγόμεθα και ελάβαμε το όνομα τούτο. Αυτοί διέφεραν από ημάς εις την θρησκείαν, διότι επροσκυνούσαν τες πέτρες και τα ξύλα. Αφού ύστερα ήλθε στον κόσμο ο Χριστός, οι λαοί όλοι επίστευσαν εις το Ευαγγέλιό του, και έπαυσαν να λατρεύουν τα είδωλα. Δεν επήρε μαζί του ούτε σοφούς ούτε προκομμένους, αλλ’ απλούς ανθρώπους, χωρικούς καί ψαράδες, και με τη βοήθεια του Αγίου Πνεύματος έμαθαν όλες τες γλώσσες του κόσμου, οι οποίοι, μολονότι όπου και αν έβρισκαν εναντιότητες και οι βασιλείς και οι τύραννοι τους κατέτρεχαν, δεν ημπόρεσε κανένας να τους κάμη τίποτα. Αυτοί εστερέωσαν την πίστιν.
Οι παλαιοί Έλληνες, οι πρόγονοί μας, έπεσαν εις την διχόνοια και ετρώγονταν μεταξύ τους, και έτσι έλαβαν καιρό πρώτα οι Ρωμαίοι, έπειτα άλλοι βάρβαροι καί τους υπόταξαν. Ύστερα ήλθαν οι Μουσουλμάνοι και έκαμαν ό,τι ημπορούσαν, δια να αλλάξη ο λαός την πίστιν του. Έκοψαν γλώσσες εις πολλούς ανθρώπους, αλλ’ εστάθη αδύνατο να το κατορθώσουν. Τον ένα έκοπταν, ο άλλος το σταυρό του έκαμε. Σαν είδε τούτο ο σουλτάνος, διόρισε ένα βιτσερέ [αντιβασιλέα], έναν πατριάρχη, καί του έδωσε την εξουσία της εκκλησίας. Αυτός και ο λοιπός κλήρος έκαμαν ό,τι τους έλεγε ο σουλτάνος. Ύστερον έγιναν οι κοτζαμπάσηδες [προεστοί] εις όλα τα μέρη. Η τρίτη τάξη, οι έμποροι και οι προκομμένοι, το καλύτερο μέρος των πολιτών, μην υποφέρνοντες τον ζυγό έφευγαν, και οι γραμματισμένοι επήραν και έφευγαν από την Ελλάδα, την πατρίδα των, και έτσι ο λαός, όστις στερημένος από τα μέσα της προκοπής, εκατήντησεν εις αθλίαν κατάσταση, και αυτή αύξαινε κάθε ήμερα χειρότερα• διότι, αν ευρίσκετο μεταξύ του λαού κανείς με ολίγην μάθηση, τον ελάμβανε ο κλήρος, όστις έχαιρε προνόμια, ή εσύρετο από τον έμπορο της Ευρώπης ως βοηθός του ή εγίνετο γραμματικός του προεστού. Και μερικοί μην υποφέροντες την τυραννίαν του Τούρκου και βλέποντας τες δόξες και τες ηδονές οπού ανελάμβαναν αυτοί, άφηναν την πίστη τους και εγίνοντο Μουσουλμάνοι. Καί τοιουτοτρόπως κάθε ήμερα ο λαός ελίγνευε καί επτώχαινε.
Εις αυτήν την δυστυχισμένη κατάσταση μερικοί από τους φυγάδες γραμματισμένους εμετάφραζαν και έστελναν εις την Ελλάδα βιβλία, και εις αυτούς πρέπει να χρωστούμε ευγνωμοσύνη, διότι ευθύς οπού κανένας άνθρωπος από το λαό εμάνθανε τα κοινά γράμματα, εδιάβαζεν αυτά τα βιβλία και έβλεπε ποίους είχαμε προγόνους, τι έκαμεν ο Θεμιστοκλής, ο Αριστείδης και άλλοι πολλοί παλαιοί μας, και εβλέπαμε και εις ποίαν κατάσταση ευρισκόμεθα τότε. Όθεν μας ήλθεν εις το νου να τους μιμηθούμε και να γίνουμε ευτυχέστεροι. Και έτσι έγινε και επροόδευσεν η Εταιρεία.
Όταν αποφασίσαμε να κάμωμε την Επανάσταση, δεν εσυλλογισθήκαμε ούτε πόσοι είμεθα ούτε πως δεν έχομε
άρματα ούτε ότι οι Τούρκοι εβαστούσαν τα κάστρα και τας πόλεις ούτε κανένας φρόνιμος μας είπε «πού πάτε εδώ να πολεμήσετε με σιταροκάραβα βατσέλα», αλλά ως μία βροχή έπεσε εις όλους μας η επιθυμία της ελευθερίας μας, και όλοι, και ο κλήρος μας και οι προεστοί και οι καπεταναίοι και οι πεπαιδευμένοι και οι έμποροι, μικροί και μεγάλοι, όλοι εσυμφωνήσαμε εις αυτό το σκοπό και εκάμαμε την Επανάσταση.
Εις τον πρώτο χρόνο της Επαναστάσεως είχαμε μεγάλη ομόνοια και όλοι ετρέχαμε σύμφωνοι. Ο ένας επήγεν εις τον πόλεμο, ο αδελφός του έφερνε ξύλα, η γυναίκα του εζύμωνε, το παιδί του εκουβαλούσε ψωμί και μπαρουτόβολα εις το στρατόπεδον και εάν αυτή η ομόνοια εβαστούσε ακόμη δύο χρόνους, ηθέλαμε κυριεύσει και την Θεσσαλία και την Μακεδονία, και ίσως εφθάναμε και έως την Κωνσταντινούπολη. Τόσον τρομάξαμε τους Τούρκους, οπού άκουγαν Έλληνα και έφευγαν χίλια μίλια μακρά. Εκατόν Έλληνες έβαζαν πέντε χιλιάδες εμπρός, και ένα καράβι μιαν άρμάδα. Άλλά δεν εβάσταξε!
Ήλθαν μερικοί και ηθέλησαν να γένουν μπαρμπέρηδες εις του κασίδη το κεφάλι. Μας πονούσε το μπαρμπέρισμά τους. Μα τι να κάμομε; Είχαμε και αυτουνών την ανάγκη. Από τότε ήρχισεν η διχόνοια και εχάθη η πρώτη προθυμία και ομόνοια. Και όταν έλεγες τον Κώστα να δώσει χρήματα διά τας ανάγκας του έθνους ή να υπάγει εις τον πόλεμο, τούτος επρόβαλλε τον Γιάννη. Και μ’ αυτόν τον τρόπο κανείς δεν ήθελε ούτε να συνδράμει ούτε να πολεμήσει. Και τούτο εγίνετο, επειδή δεν είχαμε ένα αρχηγό και μίαν κεφαλή. Άλλά ένας έμπαινε πρόεδρος έξι μήνες, εσηκώνετο ο άλλος και τον έριχνε και εκάθετο αυτός άλλους τόσους, και έτσι ο ένας ήθελε τούτο και ο άλλος το άλλο. Ίσως όλοι ηθέλαμε το καλό, πλην καθένας κατά την γνώμη του. Όταν προστάζουνε πολλοί, ποτέ το σπίτι δεν χτίζεται ούτε τελειώνει. Ο ένας λέγει ότι η πόρτα πρέπει να βλέπει εις το ανατολικό μέρος, ο άλλος εις το αντικρινό και ο άλλος εις τον Βορέα, σαν να ήτον το σπίτι εις τον αραμπά και να γυρίζει, καθώς λέγει ο καθένας. Με τούτο τον τρόπο δεν κτίζεται ποτέ το σπίτι, αλλά πρέπει να είναι ένας αρχιτέκτων, οπού να προστάζει πως θα γενεί. Παρομοίως και ημείς εχρειαζόμεθα έναν αρχηγό και έναν αρχιτέκτονα, όστις να προστάζει και οι άλλοι να υπακούουν και να ακολουθούν. Αλλ’ επειδή είμεθα εις τέτοια κατάσταση, εξ αιτίας της διχόνοιας, μας έπεσε η Τουρκιά επάνω μας και κοντέψαμε να χαθούμε, και εις τους στερνούς επτά χρόνους δεν κατορθώσαμε μεγάλα πράγματα.
Εις αυτή την κατάσταση έρχεται ο βασιλεύς, τα πράγματα ησυχάζουν και το εμπόριο και ή γεωργία και οι τέχνες αρχίζουν να προοδεύουν και μάλιστα ή παιδεία. Αυτή η μάθησις θα μας αυξήσει και θα μας ευτυχήσει. Αλλά διά να αυξήσομεν, χρειάζεται και η στερέωσις της πολιτείας μας, η όποία γίνεται με την καλλιέργεια και με την υποστήριξη του Θρόνου. Ο βασιλεύς μας είναι νέος και συμμορφώνεται με τον τόπο μας, δεν είναι προσωρινός, αλλ’ η βασιλεία του είναι διαδοχική και θα περάσει εις τα παιδιά των παιδιών του, και με αυτόν κι εσείς και τα παιδιά σας θα ζήσετε. Πρέπει να φυλάξετε την πίστη σας και να την στερεώσετε, διότι, όταν επιάσαμε τα άρματα είπαμε πρώτα υπέρ πίστεως και έπειτα υπέρ πατρίδος. Όλα τα έθνη του κόσμου έχουν και φυλάττουν μια Θρησκεία. Και αυτοί, οι Εβραίοι, οι όποίοι κατατρέχοντο και μισούντο και από όλα τα έθνη, μένουν σταθεροί εις την πίστη τους.
Να μην έχετε πολυτέλεια, να μην πηγαίνετε εις τους καφενέδες και τα μπιλιάρδα. Να δοθείτε εις τας σπουδάς σας και καλύτερα να κοπιάσετε ολίγον, δύο και τρεις χρόνους και να ζήσετε ελεύθεροι εις το επίλοιπο της ζωής σας, παρά να περάσετε τέσσαρους – πέντε χρόνους τη νεότητά σας, και να μείνετε αγράμματοι. Να σκλαβωθείτε εις τα γράμματα σας. Να ακούετε τας συμβουλάς των διδασκάλων και γεροντοτέρων, και κατά την παροιμία, “μύρια ήξευρε και χίλια μάθαινε”. Η προκοπή σας και ή μάθησή σας να μην γίνει σκεπάρνι μόνο διά το άτομό σας, αλλά να κοιτάζει το καλό της κοινότητος, και μέσα εις το καλό αυτό ευρίσκεται και το δικό σας καλό.
Εγώ, παιδιά μου, κατά κακή μου τύχη, εξ αιτίας των περιστάσεων, έμεινα αγράμματος και δια τούτο σας ζητώ
συγχώρηση, διότι δεν ομιλώ καθώς οι δάσκαλοι σας. Σας είπα όσα ο ίδιος είδα, ήκουσα και εγνώρισα, δια να
ωφεληθήτε από τα απερασμένα και από τα κακά αποτελέσματα της διχονοίας, την οποίαν να αποστρέφεσθε, και να
έχετε ομόνοια. Εμάς μη μας τηράτε πλέον. Το έργο μας και ο καιρός μας επέρασε. Και αι ημέραι της γενεάς, η οποία σας άνοιξε το δρόμο, θέλουν μετ’ ολίγον περάσει. Την ημέρα της ζωής μας θέλει διαδεχθή η νύκτα του θανάτου μας, καθώς την ημέραν των Αγίων Ασωμάτων θέλει διαδεχθή η νύκτα και η αυριανή ήμερα. Εις εσάς μένει να ισάσετε και να στολίσετε τον τόπο, οπού ημείς ελευθερώσαμε• και, δια να γίνη τούτο, πρέπει να έχετε ως θεμέλια της πολιτείας την ομόνοια, την θρησκεία, την καλλιέργεια του Θρόνου και την φρόνιμον ελευθερία.
Τελειώνω το λόγο μου.
Ζήτω ο Βασιλεύς μας Όθων! Ζήτω οι σοφοί διδάσκαλοι! Ζήτω η Ελληνική Νεολαία!
Θεόδωρος Κολοκοτρώνης
8 Οκτωβρίου 1838

Read more »

H ΠΡΩΤΗ ΕΛΛΗΝΙΔΑ ΑΛΕΞΙΠΤΩΤΙΣΤΡΙΑ !!!!

Σόνια-Σοφία Στεφανίδου: Η πρώτη Ελληνίδα αλεξιπτωτίστρια που πολέμησε τους Γερμανούς ως μυστική πράκτορας

Το άρθρο αυτό ξεπερνάει κάθε φαντασία του Νεοέλληνα .
Πως μπορεί να χωρέσει το μυαλό του ανθρώπου οτι μια Ε Λ Λ Η Ν Ι Δ Α  υπήρξε 
αλεξιπτωτίστρια ; Και όμως είναι γεγονός , όπως μας τα περιγράφει ο Ιστορικός 
Νίκος Γιαννόπουλος . ( mixanitouxronou )

Πόσοι γνωρίζουν, ότι στο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, μια ατρόμητη Ελληνίδα εκπαιδεύτηκε ως κομάντο και αλεξιπτωτίστρια, και έδρασε ως πράκτορας στην κατεχόμενη πατρίδα μας;
Επρόκειτο για την Σόνια-Σοφία Στεφανίδου, πρωτότοκη κόρη του Πόντιου γιατρού και θερμού πατριώτη Φιλοποίμενα Στεφανίδη.
Γεννήθηκε στην Οδησσό της Ουκρανίας το 1907 και σε ηλικία πέντε ετών μετέβη στην Αθήνα, καθώς ο πατέρας της κατατάχθηκε ως εθελοντής γιατρός στον Ελληνικό Στρατό, κατά τους βαλκανικούς πολέμους.
Ο Φιλοποίμενας φρόντισε να μεταδώσει την φλογερή αγάπη προς την πατρίδα στην κόρη του.
Η εθελοντική κατάταξη
Ακολουθώντας το παράδειγμα του πατέρα της, λίγους μήνες πριν από την κήρυξη του Ελληνοϊταλικού πολέμου, η Σόνια γράφεται εθελοντικά στο Σχολείο Νοσοκόμων Παθητικής Αεράμυνας.
Αμέσως με την κήρυξη του πολέμου, ζήτησε άδεια κατάταξης σε στρατιωτική υπηρεσία καθώς όπως έγραψε: «εθεώρησα καθήκον μου όπως και εγώ προσφέρω ότι ηδυνάμην περισσότερον, χάριν του Ιερού Αγώνος».
Στα τέλη Νοεμβρίου 1940 παρουσιάστηκε για εκπαίδευση αδελφής νοσοκόμας στο νοσοκομείο « Ερυθρός Σταυρός» της Αθήνας.
Στις 15 Ιανουαρίου 1941, με εμφανή ανυπομονησία, έστειλε επιστολή στον Υπουργό Στρατιωτικών με την οποία του ζητούσε μετάθεση στην πρώτη γραμμή!
Τελικά στις 7 Απριλίου (την επομένη της γερμανικής επίθεσης στην Ελλάδα) παρουσιάστηκε για ανάληψη υπηρεσίας στο 1ο Στρατιωτικό Νοσοκομείο Ιωαννίνων.
Δεκατρείς ημέρες μετά, το 2ο Στρατιωτικό Νοσοκομείο της πόλης βομβαρδίστηκε ανηλεώς από την Ιταλική Αεροπορία.
Η Σόνια έτρεξε από τους πρώτους για να συνδράμει τους πολυάριθμους τραυματίες. Δεν δίστασε μάλιστα να συγκεντρώσει τα διαμελισμένα μέλη των άτυχων θυμάτων!
Μετά τη συνθηκολόγηση του Ελληνικού Στρατού επέστρεψε στην Αθήνα.
Όμως η ζωή στην κατεχόμενη πόλη δεν της ταίριαζε. «Η θέα του αγκυλωτού σταυρού επάνω στην Ακρόπολη θανατώνει την ψυχή μου» έγραφε.
Μετά από μια Οδύσσεια 2 ½ μηνών, κατά τη διάρκεια της οποίας επέδειξε αξιοθαύμαστη τόλμη και αντοχή, κατάφερε να φθάσει στη Μέση Ανατολή.
Εκεί ζήτησε επίμονα να καταταγεί στον Βασιλικό Ελληνικό Στρατό Μέσης Ανατολής, ο οποίος συγκροτήθηκε από τα υπολείμματα των Ελληνικών μονάδων που είχαν καταφύγει στην Αίγυπτο.
Την 1η Ιουνίου 1942 κλήθηκε για υπηρεσία στο 1ο Στρατιωτικό Νοσοκομείο Αλεξάνδρειας. Ωστόσο η υπήρεσία της νοσοκόμας δεν της αρκούσε.
Στις 8 Απριλίου 1943 ζήτησε από τον εμβρόντητο πρωθυπουργό Εμμανουήλ Τσουδερό να καταταγεί σε μονάδα καταδρομών (commando).
Παραδόξως για τα ελληνικά ήθη, το αίτημά της έγινε δεκτό και η ατρόμητη Πόντια βρέθηκε να εκπαιδεύεται από τους Βρετανούς στην συλλογή, αναφορά και ασφάλεια πληροφοριών, στην κρυπτογράφηση, στη χρήση ασυρμάτου και στην πτώση με αλεξίπτωτο!  Η επίδοσή της μάλιστα χαρακτηρίστηκε ως «υψηλού επιπέδου».

Η πρώτη Ελληνίδα αλεξιπτωτίστρια
Στις 2 Ιουλίου 1943 η Στεφανίδου έπεσε με αλεξίπτωτο, ως μέλος ομάδας πρακτόρων, κοντά στη Φλώρινα, με αποστολή τη συλλογή πληροφοριών.
Μεταμφιεσμένη πότε σε ζητιάνα και πότε σε χωρική, μετέβαινε σε κατοικημένες περιοχές και μάζευε πληροφορίες που θα ήταν δύσκολο να εντοπίσει ένας άνδρας κατάσκοπος.
Στις 2 Σεπτεμβρίου 1943, η δράση της ως κατασκόπου φάνηκε να τελειώνει άδοξα, καθώς ολόκληρη η ομάδα συνελήφθη από τους Γερμανούς.
Εντελώς ανέλπιστα όμως, ένας Γερμανός φρουρός τους βοήθησε να δραπετεύσουν! Η Σόνια κατέφυγε στην Καλαμπάκα, στην περιοχή της Νεράιδας όπου λειτουργούσε στρατηγείο ανταρτών με Βρετανούς συνδέσμους.

Τον Δεκέμβριο του 1943 η Στεφανίδου, επέστρεψε στην Αίγυπτο και κατατάχθηκε στο νεοσύστατο Εθελοντικό Στρατιωτικό Σώμα Ελληνίδων, με βαθμό αντίστοιχο του ανθυπολοχαγού.
Σύμφωνα με ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες η Ελληνίδα πράκτορας μετέβη σε αποστολή στην Κρήτη (Ιανουάριος-Οκτώβριος 1944).
Εκεί ήλθε σε επαφή με έναν από τους πρωτεργάτες της αντίστασης στο νησί τον Μανώλη Μπαντουβά.
Ωστόσο ακόμη δεν έχουμε μάθει για ποιό λόγο συναντήθηκαν. Η μυστικότητα και το γεγονός, ότι τα αρχεία των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών παραμένουν πεισματικά κλειστά, δεν επιτρέπουν την πλήρη εξέταση των αποστολών της.
Η αίτηση να πολεμήσει τους Ιάπωνες!
Μετά την αποχώρηση των Γερμανών από την Ελλάδα, η Στεφανίδου επέστρεψε μαζί με την εξόριστη ελληνική κυβέρνηση.
Τον Μάιο του 1945 ο πόλεμος στην Ευρώπη τελείωσε με την ολοκληρωτική  ήττα της χιτλερικής Γερμανίας.
Από τον άλλοτε παντοδύναμο Άξονα, μόνο η Ιαπωνία συνέχιζε να μάχεται. Προφανώς ο κίνδυνος είχε γίνει δεύτερη φύση για την Στεφανίδου.
Δεν εξηγείται αλλιώς η υποβολή αίτησής της να ενταχθεί στον Αμερικανικό Στρατό ως αλεξιπτωτίστρια προκειμένου να συμμετάσχει στο θέατρο επιχειρήσεων του Ειρηνικού!
Η αίτησή της απορρίφθηκε. Ο πόλεμος για την Ελληνίδα commando είχε τελειώσει.
Τα χρόνια της ειρήνης η Στεφανίδου εργάστηκε ως υπάλληλος του Υπουργείου Εξωτερικών στη Διεύθυνση Εθιμοτυπίας.
Παρέμεινε σεμνή και αφανής  και δεν επεδίωξε ποτέ να εξαργυρώσει την πλούσια πολεμική της δράση.
Τιμήθηκε με πλήθος μεταλλίων μεταξύ αυτών και το Χρυσούν Αριστείο Ανδρείας, την ανώτατη τιμητική διάκριση που απονέμεται σε καιρό πολέμου!
Πέθανε την άνοιξη του 1990. Τελευταία της επιθυμία ήταν να ταφεί με μια απλή τελετή φορώντας τη στρατιωτική της στολή και τα παράσημα της.
Αλήθεια, πέρα από τα παράσημα, με ποιο τρόπο φρόντισε το Υπουργείο Εθνικής Αμύνης να προβάλλει τον ηρωισμό της Στεφανίδου;
Ακόμη πόσες επισκέψεις της Στεφανίδου σε σχολεία, οργάνωσε το Υπουργείο Παιδείας όσο αυτή βρισκόταν εν ζωή;

Νίκος Γιαννόπουλος, ιστορικός
mixanitouxronou

Read more »

Ο "ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΟΣ"ΣΟΥΛΕΪΜΑΝ ΚΑΙ ΤΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥ "

Με μεγάλη μου λύπη και απογοήτευση συγχρόνως , διαπιστώνω για μια ακόμη φορά οτι πάρα πολλές " Ελληνίδες " είναι  ΦΑΝΑΤΙΚΕΣ θαυμάστριες των πρωταγωνιστών των τουρκικών σήριαλ , ένα απο τα οποία είναι και " ο Σουλεϊμάν ο μεγαλοπρεπής "..........................Ας μάθουν λοιπόν , όσοι παρακολουθούν αυτό το συγκεκριμένο σήριαλ ποιός ακριβως ηταν και ποια ηταν τα εργα του , χωρίς το τηλεοπτικό μακιγιάζ και τα πολυτελή σκηνικά ......... 

 Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής – Η Πραγματική Ιστορία του Σφαγέα 

H πραγματική ιστορία του Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπή.

Ο Σουλτάνος που ερήμωσε με τον Μπαρμπαρόσα το Αιγαίο, αφάνισε τους Ιωαννίτες Ιππότες της Ρόδου και κατέσφαξε την Κέρκυρα.

Μετά την άλωση της Ρόδου, στα 1522, κατά παραβίαση της συνθήκης παράδοσης στους Τούρκους, οι τελευταίοι, όπως αναφέρει σύγχρονος της άλωσης, «με τη βία μπήκαν στα σπίτια του καστέλλου και της πόλης, άρπαξαν ό,τι μπορούσαν και ό,τι ήθελαν, κακοποίησαν και χτύπησαν τους φτωχούς χριστιανούς, και πολλούς ανάγκασαν με ραβδισμούς να κουβαλούν σαν δούλοι τα δέματα με τα ίδια τα πράγματά τους… Και αφού πια έκλεψαν και λεηλάτησαν τα σπίτια, όσο τους άρεσε, μπήκαν μέσα στις εκκλησίες· εκεί άρπαξαν κι έσπασαν και σύντριψαν τις εικόνες, τα αγάλματα του Εσταυρωμένου, της Παναγίας και όλων των άλλων αγίων, ρίχνοντας τα κομμάτια στους δρόμους και στον βόρβορο. Έπειτα πήγαν στο αναρρωτήριο και στο Νοσοκομείο, όπου οι δυστυχισμένοι οι άρρωστοι, και έκλεψαν όλα τα κεραμεικά και τα ασημικά, …Εκεί με απανθρωπιά μεγάλη και πιο πολύ με βάρβαρη ωμότητα σήκωσαν τους δυστυχισμένους άρρωστους και πληγωμένους από τα κρεββάτια τους, τους έδειραν και τους πέταξαν έξω από το νοσοκομείο· έριξαν επίσης από τις στοές του δεύτερου πατώματος κάτω έναν ιππότη, που είχαν βρη πληγωμένο, ο οποίος αμέσως έμεινε στον τόπο. … Στην πόλη, έπειτα, κακοποίησαν μερικές γυναίκες και εβίασαν πολλές παρθένες και κοπέλλες της παντρειάς. Συνέλαβαν με την βία όλους τους Τούρκους, που είχαν βαπτιστή, και με τις γυναίκες και τα παιδιά τους τούς έστειλαν στην Τουρκία… Οι Τούρκοι με ξεχωριστή φροντίδα έψαχναν να βρουν και να πετύχουν τους ομοεθνείς τους χριστιανούς, γιατί θεωρούσαν μεγάλη ασέβεια, ιεροσυλία υπερβολική και αφόρητη προσβολή για το έθνος τους, να έχει γίνη ένας Τούρκος χριστιανός»

Σε επιστολή του μητροπολίτη της τουρκοκρατούμενης Ρόδου, Ευθυμίου, προς τον Πάπα (4-6-1528) διαβάζουμε «Δεν μπορούμε να υπομείνουμε πια περισσότερο χρόνο την έσχατη σκλαβιά και την αθλιότητα, μέσα στην οποία βρισκόμαστε· δεν μπορούμε πια να ανεχθούμε να βλέπουμε τις σκληρότατες περιφρονήσεις που κάθε μέρα γίνονται σε βάρος αυτού του δυστυχισμένου και αξιοδάκρυτου λαού. … Εμείς βέβαια είμεθα πρόθυμοι να την [ζωή μας] προσφέρουμε και την έχουμε έτοιμη να την θυσιάσουμε για τη σωτηρία και την ελευθερία αυτού του λαού»

Ανώνυμη πηγή γύρω στα 1533 «μιλεί γα τα δεινά των χριστιανών, για τις αβανίες που αποβλέπουν στον εξισλαμισμό τους, για το σκληρό παιδομάζωμα, για την επίδραση και αυτού στον εξισλαμισμό και για τους φόρους που δεν είναι τόσο ελαφροί, όπως συνηθίζεται να λέγεται, γιατί, εκτός από το χαράτσι που είναι ένα δουκάτο και το πληρώνει κάθε άρρενας πάνω από 15 ετών, εκτός από τη δεκάτη στο κρασί και τα 2/15 στα δημητριακά, τους φόρους στα μικρά ζώα κ.λπ., υπάρχουν και οι έκτακτοι, που επιβάλλονται για την ετοιμασία στόλου (αγορά πίσσας, στουπιού, πανιών κ.ά.) ή για την οργάνωση εκστρατείας, οι αγγαρείες και οι ποικίλες άλλες επιβαρύνσεις, που είναι τόσο βαρύτερες, όσο μακρύτερα από την έδρα του σουλτάνου ζουν οι χριστιανοί…. Γενικά η τουρκική τυραννία, γράφει επιγραμματικά ο συντάκτης του υπομνήματος, μεταβάλλει “την μορφή του ανθρώπου, μπορεί να πη κανείς, κάνοντάς τον ν’ αλλάξη την γλώσσα, τους νόμους και τα ήθη και την ψυχή σε σκληρότητα και δίψα του αίματος”»

Στην πολιορκία της Κέρκυρας στα 1537 ο Μπαρμπαρόσσα (διαβόητος πειρατής που ο Σουλεϊμάν του έδωσε πολλά αξιώματα και τον έκανε μέχρι αρχιναύαρχο) «κατέστρεψε το χωριό Ποταμός, δυο μίλια μακριά από την πόλη. Ο σύγχρονος Τούρκος ιστορικός Χατζή Κάλφα ανεβάζει τα λεηλατημένα χωριά έξω από την Κέρκυρα σε 140»

«Σκορπισμένοι οι Τούρκοι στρατιώτες έξω από την πόλη και σε όλο το νησί, αρπακτικοί και μανιασμένοι, αιχμαλώτιζαν, λεηλατούσαν, έβαζαν φωτιές, βίαζαν γυναίκες, έσφαζαν αλύπητα παιδιά και γέροντες, άρπαζαν ζώα, κατέστρεφαν ναούς, μοναστήρια, αγροικίες, ερήμωναν αγρούς και κήπους… Τρία ημερόνυχτα κράτησε η πυρκαϊά στα προάστεια. Τίποτε δεν έμεινε όρθιο… Από τις σκληρές αυτές δοκιμασίες γλύτωσαν μόνον οι χωρικοί που είχαν καταφύγει μέσα στο φρούριο Άγγελος, που βρισκόταν στην δυτική παραλία επάνω σε βραχώδες τοπίο»

«Ύστερα από την αποτυχία της Κερκύρας ο σουλτάνος με τις πεζικές του δυνάμεις επιστρέφει στην Αδριανούπολη, ενώ ο στόλος του πλέοντας προς Ν. πυρπολεί την Πάργα, λεηλατεί τους Παξούς, την Κεφαλληνία, όπου σκλαβώνει πάνω από 13.000 κατοίκους, παραπλέει την Ζάκυνθο, και την νύχτα αιχμαλωτίζει πάνω από 100 αγρότες… κατακαίει την μονή του Σωτήρος στις Στροφάδες, αποβιβάζει αγήματα στα Κύθηρα..και σκλαβώνει 7.000 κατοίκους από το κάστρο του Αγίου Δημητρίου»

«Ο Χαϊρεδδίν Μπαρμπαρόσσα μετά την ερήμωση των Κυθήρων παραπλέει τα νότια και ανατολικά παράλια της Πελοποννήσου, προσβάλλει την Αίγινα και ύστερα από τριών ημερών πολιορκία, στις 24 Οκτωβρίου, κυριεύει την οχυρή πρωτεύουσα του νησιού, την Παλιαχώρα. Οι άνδρες του λεηλατούν, καίουν, καταστρέφουν, σφάζουν τους άρρενες και σέρνουν στην καταισχύνη και αιχμαλωσία 4.708 γυναικόπαιδα, για να τα πουλήσουν στα σκλαβοπάζαρα της Κωνσταντινούπολης»

Κατά την άλωση της Πάρου «από τους 6.000 περίπου κατοίκους, οι γέροι σφάζονται, οι νέοι ρίχνονται στις γαλέρες ως κωπηλάτες και τα γυναικόπαιδα γεμίζουν τα χαρέμια ή τις τάξεις των ατζέμ και ίτς ογλάν»

«Γενικά από την εκστρατεία του αυτή ο Μπαρμπαρόσσα μετέφερε 18.000 αιχμαλώτους στο ναύσταθμο της Κωνσταντινουπόλεως και στα ναυπηγεία του Κερατίου και της Νικομηδείας. Όπως γράφει ανώνυμο χρονικό: «Άρας πλήθη ανδρών τε γυναικών έφερν εν τη πόλει μετά κατέργων. Γέγονε γαρ εν αυτοίς νόσος λοιμική τοσαύτη, ως μη δύνασθαι τους ζώντας θάπτειν τους θνήσκοντας. Έρριπτον γαρ αυτούς εν τη θαλάσση και ην ιδείν τας ακτάς των αιγιαλών νεκρών σωμάτων πεπληρωμένας»».

Αναμένονται λοιπόν τα ποσοστά τηλεθέασης σε Ρόδο, Κέρκυρα, Αίγινα, Πάρο, Κύθηρα και αλλού.
 O Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής υπήρξε ένας από τους Οθωμανούς σουλτάνους που έδειξαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ανάπτυξη της ναυτικής ισχύος της αυτοκρατορίας.Πρέπει δε να σημειωθεί ότι στην προσπάθειά του αυτή στηρίχθηκε σε μια σειρά εξωμοτών/αρνησίθρησκων χριστιανών ναυτικών διοικητών όπως οι ελληνικής καταγωγής Πίρι Ρεΐς, ο Τουργκούτ Ρεΐς και ο Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσσα, ο ουγγρικής καταγωγής ευνούχος Χατίμ Σουλεϊμάν και άλλοι υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι. Δεξί χέρι, στενός φίλος και συγγενής του Σουλεϊμάν, μέγας βεζίρης και ανώτατος στρατιωτικής διοικητής των οθωμανικών στρατευμάτων στις σημαντικότερες εκστρατείες υπήρξε ο Ιμπραήμ Πασάς, ένας επίσης αρνησίθρησκος Έλληνας από την Πάργα της Ηπείρου. Στην πλειοψηφία τους οι ένδοξοι συμπολεμιστές του σουλτάνου ήσαν παιδιά του devsirme(σ.σ. παιδομάζωμα αγοριών από την Ελλάδα, την Αλβανία, τη Βοσνία, τη Βουλγαρία,τη Σερβία και την Κροατία), από το οποίο σημειωτέον είχαν αποκλειστεί τα τέκνα των Τούρκων, Κούρδων, Εβραίων, Περσών, Ουκρανών, Μοσχοβιτών και των Γεωργιανών,ενώ των Αρμενίων γίνονταν δεκτά μόνο για υπηρεσία στο παλάτι, όχι στο στράτευμα. Η αναφορά σε όλους αυτούς τους ικανούς και δραστήριους διοικητές που πλαισίωναν τον Σουλεϊμάν κρίνεται σκόπιμη καθώς τα μουσουλμανικά ονόματα και τίτλοι καλύπτουν την πραγματική καταγωγή των πρωταγωνιστών, βάσει των οποίων θριάμβευσαν τα οθωμανικά όπλα και λάβαρα… (σ.σ. ο Βενετός Βάιλος/πρέσβης Μ. Zane έγραψε για τους εξισλαμισμένους: «… οι πιο αλαζόνες και αχρείοι άνθρωποι που μπορεί να φανταστεί κανείς, γιατί μαζί με την αληθινή τους πίστη έχουν χάσει και κάθε ανθρωπιά»).

Ας μην λησμονούμε ότι το δόγμα του νέο-οθωμανισμού του Αχμέτ Νταβούτογλου χρησιμοποιεί ακριβώς αυτήν την μορφής την «οθωμανική» κληρονομιά για να επιχειρηματολογήσει υπέρ της αναγκαιότητας επιστροφής της στα σημερινά Βαλκάνια. Ο σημερινός υπουργός των Εξωτερικών της Τουρκίας προτείνει μετ’επιτάσεως την ανάπτυξη της τουρκικής ναυτικής ισχύος, τις επεκτατικές απαρχές της οποίας τοποθετεί στην περίοδο βασιλείας του Σουλεϊμάν. Οι θαλάσσιοι δίαυλοι δια των οποίων κινήθηκαν τα οθωμανικά πολεμικά τότε, «ανακαλύπτονται» σήμερα από τις ναυτικές μονάδες της Διοίκησης Ναυτικών Δυνάμεων (TDK) καθώς οι διάδοχοι των αρνησίθρησκων ναυάρχων επαναπλέουν με γεωπολιτικές αξιώσεις στα θαλάσσια ύδατα από την Ερυθρά, τα Στενά του Άντεν και την Υεμένη, ανατολικά της Σομαλίας, στον Ινδικό Ωκεανό μέχρι την Ινδονησία. Συνεπώς για να κατανοήσουμε την πεμπτουσία της νέο-οθωμανικής θαλάσσιας στρατηγικής, οφείλουμε να μελετήσουμε τις πηγές της,οι οποίες άρχονται στα χρόνια των ναυτικών εκστρατειών του Σουλεϊμάν.

Η τηλεοπτική σειρά «Σουλεϊμάν, ο Μεγαλοπρεπής» που προβάλλεται από δίαυλο της ελληνικής τηλεόρασης, έχει προκαλέσει δικαιολογημένα την αγανάκτηση δεκάδων χιλιάδων Ελλήνων, οι οποίοι θεωρούν ότι πρόκειται για ψυχολογική επιχείρηση (ΨΕΠ) των σύγχρονων Οθωμανών με σκοπό την ήπια προβολή ισχύος,αξιοποιώντας την παράμετρο της «εθελούσιας» τηλεοπτικής εισβολής και στοχεύοντας την κοινή γνώμη της χώρας μας. Η σειρά αποδεικνύει πόσο σημαντική και αποτελεσματική είναι η εκτέλεση επιχείρησης επηρεασμού σε μαζική κλίμακα πληθυσμών με χαμηλό έως ανύπαρκτο δείκτη ιστορικής γνώσης. Η προβολή ενός σκηνοθετικά προσεγμένου σεναρίου με στοχευμένες και άριστα μελετημένες ιστορικές ανακρίβειες – οι οποίες ωστόσο επενδύονται με την απενοχοποιημένη«ποιητική αδεία» - όπως έχει συμβεί και με ιστορικές υπερπαραγωγές του Hollywood (π.χ. Τροία) λειτουργεί ως πολιτισμικός δούρειος ίππος. Οι Τούρκοι έχουν αρχίσει από καιρό να χρησιμοποιούν τη δύναμη της τηλεοπτικής και της κινηματογραφικής εικόνας (σ.σ. θυμίζουμε την «Κοιλάδα των Λύκων», «Fatih1453») για να προωθήσουν τα γεωπολιτικά τους συμφέροντα. Στην προσπάθειά τους δεν διστάζουν να αλλοιώσουν ιστορικές πραγματικότητες και να επανασχεδιάσουν την ιστορία σύμφωνα με την πολιτικά ορθή άποψη, συμβατή με τα δόγματα της θεωρίας του Νέο-Οθωμανισμού. Στο πνεύμα αυτό υπάγεται η «κατασκευή» της συγκεκριμένης τηλεοπτικής σειράς.
ΠΗΓΕΣ : 1) Ε.ΠΑ.Μ. ΠΑΤΡΑΣ ~~ 2) Ελλάδα σήμερα ~~3) Άρδην-Ρήξη ~~

 4)  Ιωάννης Σ. ΘεοδωράτοςΔημοσιογράφος-Αμυντικός Αναλυτής

About these a

Read more »

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ : Γλωσσική αλλαγή ( 2007 ) Γιώργος Παπαναστασίου

Θέματα ιστορίας της ελληνικής γλώσσας

Η κατανόηση και μελέτη των μηχανισμών της γλωσσικής αλλαγής συνδέεται με τη θεμελίωση και ανάπτυξη της επιστήμης της ινδοευρωπαϊκής γλωσσολογίας και αποτελεί μία από τις βασικές επιστημονικές κατακτήσεις του 19ου αιώνα στον τομέα των ανθρωπιστικών σπουδών. H ανακάλυψη και μελέτη νέων δεδομένων από διάφορες γλωσσικές οικογένειες κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα συντέλεσε στην περαιτέρω ανάπτυξη του προβληματισμού για το συγκεκριμένο θέμα, με αποτέλεσμα σήμερα να έχουμε κατανοήσει σε μεγάλο βαθμό τους μηχανισμούς της γλωσσικής αλλαγής, αν και δεν μπορούμε να ισχυριστούμε ότι γνωρίζουμε τις βαθύτερες αιτίες του φαινομένου (πρβ. McMahon 2005, 77-79).

Η γλωσσική αλλαγή αφορά το σύνολο των επιπέδων της γλωσσικής ανάλυσης (φωνητικό-φωνολογικό, μορφολογικό, συντακτικό, λεξιλογικό, σημασιολογικό κλπ.). Οι αλλαγές στο καθένα από αυτά επηρεάζουν όλα τα υπόλοιπα. Είναι συνεχείς και αδιάλειπτες, αλλά σχεδόν ανεπαίσθητες από γενιά σε γενιά, ούτως ώστε να μην εμποδίζουν την επικοινωνία και την αλληλοκατανόηση μεταξύ ατόμων από διαφορετικές γενιές. H γλωσσική αλλαγή συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με το φαινόμενο που ονομάζουμε γλωσσική επαφή: γλωσσικές αλλαγές πυροδοτούνται από τις επαφές των ομιλητών μιας γλώσσας με ομιλητές μιας άλλης (McMahon 2005, 285-320· βλ. και Thomason 2001).

Στο φωνητικό-φωνολογικό επίπεδο (McMahon ό.π., 37-108) βασικός μηχανισμός γλωσσικής αλλαγής είναι ο φωνητικός νόμος. O φωνητικός νόμος περιγράφει μια αλλαγή που αφορά συγκεκριμένο φθόγγο (ή σειρά φθόγγων) μιας γλώσσας υπό συγκεκριμένες συνθήκες, σε συγκεκριμένο τόπο και σε επίσης συγκεκριμένο χρόνο· π.χ. το [d] της αρχαίας ελληνικής (που παριστάνεται με το γράφημα Δ) τράπηκε σε [δ] κατά την ελληνιστική εποχή, σε όλες τις θέσεις εκτός από την περίπτωση που προηγούνταν ένρινος φθόγγος, και αυτό συνέβη στο σύνολο της ελληνόφωνης περιοχής, π.χ. δένδρον [déndron] > [δéndron]. Άλλοι τρόποι φωνητικής αλλαγής είναι: η αφομοίωση, π.χ. αρχ. ελλ. ὀβελός > ὀβολός ([o-e] > [o-o])· η ανομοίωση, π.χ. γρήγορος > (ιδιωματική προφορά) γλήγορος ([r-r] > [l-r])· η ανάπτυξη, π.χ. αέρας > αγέρας· η αποβολή, π.χ. αρχ. ελλ. φρατρία > φατρία· η μετάθεση, π.χ. φαλακρός > καραφλός· η απλολογία, π.χ. αποστρατιωτικοποίηση > αποστρατικοποίηση.

Στο μορφολογικό και στο συντακτικό επίπεδο (McMahon ό.π., 109-158, 159-231) η γλωσσική αλλαγή μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα: την εμφάνιση μιας γραμματικής κατηγορίας (π.χ. του άρθρου στην αρχαία ελληνική), την εξαφάνιση μιας γραμματικής κατηγορίας (π.χ. του δυϊκού αριθμού κατά την ελληνιστική εποχή), την αναδιάρθρωση ενός κλιτικού συστήματος (π.χ. με την ένταξη των αθέματων ουσιαστικών της αρχαίας ελληνικής στη θεματική κλίση), την επιλογή και παγίωση ενός συγκεκριμένου συντακτικού σχήματος (π.χ. της σειράς Yποκείμενο - Pήμα - Aντικείμενο στην αγγλική) κλπ. Στην αναδιάρθρωση των κλιτικών συστημάτων σημαντικό ρόλο παίζει η αναλογία, δηλαδή η δημιουργία νέων τύπων με βάση άλλους που προϋπάρχουν. Η δράση της είναι όμως πολύ ευρύτερη και αφορά τόσο το μορφολογικό όσο και το φωνητικό-φωνολογικό επίπεδο.

Tο λεξιλόγιο (ΜcMahon ό.π., 271-283) είναι επίσης ένας τομέας όπου οι αλλαγές είναι ιδιαίτερα συχνές. Η χαρακτηριστικότερη περίπτωση αφορά την εξαφάνιση παλαιών λέξεων ή την εμφάνιση νέων - και η εμφάνιση αυτή μπορεί να γίνει είτε με τη δημιουργία λέξεων από στοιχεία που υπάρχουν ήδη στη γλώσσα είτε με τον δανεισμό, τη χρήση δηλαδή και την ενσωμάτωση νέων λέξεων από άλλα γλωσσικά συστήματα· π.χ. στην αρχαία ελληνική η λέξη φράτηρ αντικαταστάθηκε από μια νέα δημιουργία, τη λέξη ἀδελφός·νεοελληνικές λέξεις όπως διαδίκτυο, κλωνοποίηση, κομπιούτερ, ραδιοαστρονομία είναι πρόσφατα δάνεια, και αυτό έχει σχέση με το ότι οι τεχνολογικές εξελίξεις στις οποίες αναφέρονται είναι καινούργιες. Στο σημασιολογικό επίπεδο οι αλλαγές είναι επίσης συχνές (McMahon ό.π., 250-271). Ειδική αναφορά μπορεί να γίνει σε περιπτώσεις που αφορούν «άπλωμα» ή «στένεμα» της σημασίας: άπλωμα της σημασίας έχουμε π.χ. στο αρχ. κάμνω 'κουράζομαι' που εξελίχθηκε (στον νεοελληνικό τύπο κάνω) σε 'πράττω, κατασκευάζω, κλπ.'· στένεμα έχουμε στη λέξη πετεινός: στην αρχαία ελληνική σήμαινε 'πτηνό', στη νέα ελληνική εξειδικεύθηκε στη σημασία 'κόκορας'.

Προϋπόθεση για κάθε είδους γλωσσική αλλαγή είναι η γλωσσική ποικιλία (McMahon ό.π., 321-357), η συνύπαρξη δηλαδή των νέων γλωσσικών τύπων που δημιουργούνται με τους παλαιότερους που τείνουν να αντικατασταθούν. Γλωσσική ποικιλία υπάρχει σε κάθε γλώσσα, και βέβαια στη νέα ελληνική. Για παράδειγμα, η συνύπαρξη των τύπων του γ΄ πληθ. προσώπου του παρατατικού των βαρύτονων ρημάτων έτρεχαν, τρέχαν και τρέχανε (και των αντίστοιχων του αορίστου έτρεξαν, τρέξαν και τρέξανε) δείχνει πιθανόν τον δρόμο που θα ακολουθήσει η εξέλιξη του κλιτικού συστήματος του παρατατικού (και του αορίστου) στα επόμενα χρόνια. Οι νέοι τύποι τρέχαν και τρέχανε (και τρέξαν και τρέξανε) έχουν πολλές πιθανότητες να επικρατήσουν έναντι του παλαιότερου έτρεχαν (και έτρεξαν), επειδή δημιουργούν ένα ομαλότερο κλιτικό παράδειγμα - αυτός ήταν εξάλλου ο λόγος για τον οποίο εμφανίστηκαν.

Η ελληνική γλώσσα, επειδή ακριβώς λόγω ιστορικών συγκυριών μάς μαρτυρείται σχεδόν αδιάσπαστα από τον 14ο αιώνα π.X. μέχρι σήμερα (με ένα κενό από τον 12ο ως τον 8ο αιώνα π.X.), προσφέρει ένα ιδανικό πεδίο για τη μελέτη της γλωσσικής αλλαγής γενικότερα. Από τη μελέτη αυτή δεν μπορεί να εξαιρεθεί η προϊστορία, τα στάδια δηλαδή που προηγούνται των ιστορικών μαρτυριών και τα οποία αποκαθίστανται με τις μεθόδους της συγκριτικής ινδοευρωπαϊκής γλωσσολογίας. Για την καλύτερη παρουσίαση του υλικού θα αναφερθούμε στη γλωσσική αλλαγή με βάση τις ακόλουθες περιόδους της ιστορίας της ελληνικής: 1) προϊστορική· 2) εποχή των αρχαίων διαλέκτων· 3) ελληνιστική κοινή· 4) μεσαιωνική και νέα ελληνική με τις διαλέκτους τους.
Α. Προϊστορική περίοδος της ελληνικής

Προϊστορική περίοδος της ελληνικής είναι η εποχή κατά την οποία διαμορφώνεται η πρωτοελληνική, η αμάρτυρη δηλαδή κοινή γλώσσα που θεωρούμε ότι έδωσε τις μαρτυρημένες αρχαίες διάλεκτοι της ιστορικής εποχής. Καλύπτει χρονικά την περίοδο από το 4000 π.X. περίπου (αν χρονολογήσουμε τότε τη διάσπαση της πρωτοϊνδοευρωπαϊκής [ΠIE]) έως το 2000 π.X. (οπότε περίπου χρονολογούμε τη διάσπαση της πρωτοελληνικής). Οι βασικές αλλαγές που είχαν ως αποτέλεσμα τη διαμόρφωση της πρωτοελληνικής είναι οι ακόλουθες (βλ. Clackson 2001):
1) στο φωνητικό-φωνολογικό επίπεδο:

α) τροπή των ΠIE ηχηρών δασέων *bh, *dh, *gh, *gwh στα αντίστοιχα άηχα *ph, *th, *kh, *kwh, π.χ. *nebhos > νέφος [nephos] (πρβ. σανσκρ. nabhas)·
β) τροπή του ΠIE *s σε [h] σε αρκτική θέση πριν από φωνήεν και σε μεσοφωνηεντική θέση, π.χ. *septm̥ > ἑπτά [hepta] (πρβ. λατ. septem)·
γ) αποβολή των κλειστών συμφώνων στο τέλος λέξης, π.χ. *kwid > τί (πρβ. λατ. quid)·
δ) τροπή του ΠIE ληκτικού *-m σε -n, π.χ. * i̯ugom > ζυγόν (πρβ. λατ. iugum)·
ε) τροπή των ΠIE λαρυγγικών *h1, *h2, *h3 σε ε, α, ο αντίστοιχα, όταν βρίσκονται ανάμεσα σε δύο σύμφωνα, π.χ. *ph2tēr > πατήρ (πρβ. λατ. pater, σανσκρ. pitā· η παραδοσιακή άποψη είναι ότι ένα ΠIE φώνημα *ǝ εξελίχθηκε στην ελληνική σε ε, α ή ο). Υπό την επίδραση των λαρυγγικών ολοκληρώνεται η διαμόρφωση του συστήματος των πέντε μακρών φωνηέντων, η οποία είχε αρχίσει από την ύστερη ινδοευρωπαϊκή·
στ) ανάπτυξη του τονικού νόμου της τρισυλλαβίας, σύμφωνα με τον οποίο ο τονισμός επιτρέπεται μόνο στις τρεις τελευταίες συλλαβές (και πάλι με περιορισμούς, όταν η λήγουσα είναι μακρά), π.χ. ΠIE *bhéromenos > φερόμενος (πρβ. σανσκρ. bháramanas)·
ζ) η τροπή των ΠIE συλλαβικών ενήχων * r̥, * l̥, * m̥, * n ̥σε αρ ή ρα, αλ ή λα, α ή αμ, α ή αν, π.χ. ΠIE *pl̥th2us > πλατύς, ΠIE *kr̥d- > κραδίη / καρδία, συνεχίζεται και στην επόμενη περίοδο, εφόσον ως προς τις συγκεκριμένες εξελίξεις εμφανίζεται ενδοδιαλεκτική διαφοροποίηση (Αρχαίες ελληνικές διάλεκτοι).

2) στο μορφολογικό και συντακτικό επίπεδο:

α) η διάκριση μορφολογικών κατηγοριών (π.χ. στην κλίση των ονομάτων) βασίζεται όλο και λιγότερο στη διάκριση μεταπτωτικών βαθμίδων, οι οποίες στην ΠIE συνδέονταν άρρηκτα με μετακινήσεις στον τόνο (και αυτή η αλλαγή συνεχίζεται κατά την επόμενη περίοδο)·
β) οι οκτώ πτώσεις της ΠIE πρέπει να είχαν περιοριστεί σε έξι κατά την πρωτοελληνική, δηλαδή στις πέντε γνωστές από την κλασική αττική διάλεκτο και στην οργανική, η οποία φαίνεται να διατηρείται στη μυκηναϊκή·
γ) η ονομ. πληθ. των ΠIE ουσιαστικών σε *-os και σε *-a λήγει σε -οι και -αι αντίστοιχα, έχοντας δεχθεί την επίδραση αντωνυμικών θεμάτων·
δ) η ΠIE κατάληξη της οργανικής πληθ. *-su έχει εξελιχθεί σε -σι (και είναι κατάληξη δοτικής)·
ε) αλλάζουν ορισμένες προσωπικές ρηματικές καταλήξεις, π.χ. το β΄ και γ΄ ενικό της θεματικής κλίσης έχει πλέον κατάληξη (φέρ)-ε-ις και (φέρ)-ε-ι αντί *-eh1i και *-e αντίστοιχα. Αρκετές αλλαγές έγιναν επίσης στην παραγωγική μορφολογία, π.χ. με την ανάπτυξη νέων παραγωγικών μορφημάτων όπως το -εύς, π.χ. χαλκεύς, μυκ. ka-ke-u.

Τέλος, τόσο σε αυτή όσο και στην επόμενη περίοδο, φαίνεται να αναπτύσσεται συνεχώς ένα σύστημα υποτακτικής σύνταξης, η αποκατάσταση του οποίου δεν είναι δεδομένη στην ΠIE.
3) στο λεξιλογικό επίπεδο

Στο λεξιλογικό επίπεδο μπορεί να γίνει διάκριση ανάμεσα στο λεξιλόγιο που κληρονομήθηκε από την ΠIE, σε σχηματισμούς της ελληνικής με βάση κληρονομημένα ή νέα παραγωγικά μορφήματα και στα δάνεια.S Σημαντικό τμήμα του ελληνικού λεξιλογίου είναι δανεισμένο από ινδοευρωπαϊκές ή μη γλώσσες με τις οποίες η ελληνική ήρθε από πολύ νωρίς σε επαφή. (H εποχή του δανεισμού συχνά δεν μπορεί να προσδιοριστεί, οπότε κάποια από τα παραδείγματα που θα δοθούν ίσως εισήλθαν στην ελληνική στην πρώιμη φάση της επόμενης περιόδου). Ήδη στη μυκηναϊκή απαντούν τα σημιτικά δάνεια ki-to (χιτών), ku-mi-no (κύμινον), sa-sa-ma (πρβ. δωρ. σάσαμον/ αττ. σήσαμον), ku-ru-so (χρυσός). Tο μυκ. su-qo-ta (πρβ. συβώτης 'βοσκός χοίρων') προϋποθέτει παλαιό δανεισμό της λέξης σῦς από ινδοευρωπαϊκή γλώσσα που διατηρεί το αρκτικό *s-, πρβ. τον κληρονομημένο τύπο ὗς. Ένα μεγάλο μέρος του αρχαίου ελληνικού λεξιλογίου πρέπει να είναι δάνειο από τις γλώσσες των κατοίκων που οι Έλληνες συνάντησαν στον ελλαδικό χώρο κατά την έλευσή τους· πρβ. μεταξύ άλλων μυκ. a-sa-mi-to = ἀσάμινθος, μυκ. da-pu-ri-to = λαβύρινθος κλπ. Αρκετές πρέπει να είναι και οι αλλαγές που συνέβησαν σε σημασιολογικό επίπεδο σε λέξεις κληρονομημένες από την ΠIE: το ΠIE *bhreh2ter 'αδελφός' > φράτηρ είχε από πολύ παλαιά εξειδικευθεί στη σημασία 'μέλος αδελφότητας', όπως φαίνεται από τη χρήση του ομηρ. ἀφρήτωρ 'αυτός που δεν ανήκει σε αδελφότητα'. Αξίζει να σημειωθεί όμως ότι ο λεξικογράφος Hσύχιος, τον 5ο αιώνα μ.X., μας παραδίδει τις «γλώσσες» φράτωρ· ἀδελφός και φρήτηρ· ἀδελφός.
B. H εποχή των αρχαίων διαλέκτων

H εποχή των αρχαίων διαλέκτων καλύπτει την περίοδο από τη διάσπαση της πρωτοελληνικής ως τη διαμόρφωση της ελληνιστικής κοινής. Οι μαρτυρίες καλύπτουν την περίοδο των δύο περίπου αιώνων κατά τους οποίους μαρτυρείται η μυκηναϊκή (14ος-12ος αιώνας π.X.) και την εποχή από τον 8ο έως τον 4ο αιώνα π.X., οπότε αρχίζει να διαμορφώνεται η κοινή. Οι αλλαγές που συνέβησαν σε αυτή την περίοδο είναι πολλές και προφανώς διαφέρουν από τόπο σε τόπο, εφόσον οδήγησαν σε διαλεκτική διάσπαση. Το βάρος θα δοθεί στις αλλαγές που συνέβησαν στην αττικοϊωνική διάλεκτο, η οποία είναι και ο συνδετικός κρίκος ανάμεσα στην πρωτοελληνική και την ελληνιστική κοινή (πρβ. Allen 2000 και Αρχαίες ελληνικές διάλεκτοι):
1) στο φωνητικό-φωνολογικό επίπεδο.

Πρώιμες αλλαγές: εφαρμόζεται ο νόμος του Grassmann, σύμφωνα με τον οποίο από δύο μη διαδοχικά δασέα το πρώτο χάνει ανομοιωτικά τη δασύτητά του, π.χ. *φέφυκα [phéphuka] > πέφυκα [péphuka], και ο νόμος του Osthoff, σύμφωνα με τον οποίο ένα μακρό φωνήεν βραχύνεται πριν από την ακολουθία ένηχο + σύμφωνο, π.χ. *gwōus > βοῦς [bous]. Άλλες σημαντικές εξελίξεις:

α) τροπή των χειλοϋπερωικών σε υπερωικά, οδοντικά ή χειλικά ανάλογα με το περιβάλλον, η οποία ολοκληρώνεται πριν από τις πρώτες μαρτυρίες της αλφαβητικής ελληνικής, π.χ. *gwoukwolos > βουκόλος, *amphikwolos > ἀμφίπολος (ενδιάμεσο στάδιο μας παραδίδει η μυκηναϊκή, πρβ. τα αντίστοιχα qo-u-ko-ro = [gwoukolos] αλλά a-pi-qo-ro = [amphikwolos]), *penkwe > πέντε αλλά *penkwtos > πέμπτος (πρβ. όμως αιολ. πέμπε)·
β) τροπή [ti] > [si] στις ανατολικές διαλέκτους της ελληνικής, π.χ. [pheronti] (= δωρ. φέροντι) > αττ. *φέρονσι > φέρουσι·
γ) αποβολή του δασέος πνεύματος [h] σε μεσοφωνηεντική θέση, και από τον 6ο αιώνα π.X. και σε αρκτική θέση στις διαλέκτους της M. Aσίας, π.χ. ιων. ἰρός/ αττ. ἱερός·
δ) δημιουργία δύο νέων μακρών φωνηέντων [ẹ̄] και [ọ̄], ως αποτέλεσμα συναίρεσης ή αντέκτασης, π.χ. τρέες [trees] > τρεῖς [trẹ͎̄s], *φέρονσα [pheronsa] > φέρουσα [pherọ̄sa]· με αυτά θα συμπέσει τον 7ο-6ο αιώνα π.X. το αποτέλεσμα του μονοφθογγισμού των διφθόγγων ei και ou, π.χ. λείπω [leipǭ] > [lẹ͎̄pǭ], ἀκόλουθος [akolouthos] > [akolọ̄thos]· ειδικά το [ọ̄], κλείνει ακόμη περισσότερο σε [ū] (αττική: 5ος αιώνας π.X.)·
ε) τροπή του κληρονομημένου [ā] στο αττικοϊωνικό η [ę̄], π.χ. δωρ. μάτηρ [mātę̄r] / αττ. μήτηρ [mę̄tę̄r]· στ) τροπή των [u] και [ū] σε [y] και [ӯ] αντίστοιχα, με προσθίωση (αττική: 5ος αιώνας π.X.), π.χ. ὕδωρ [hudǭr] > [hydǭr]· κ.ά.

2) στο μορφολογικό επίπεδο

Στο μορφολογικό επίπεδο κάθε διάλεκτος αναπτύσσει τα δικά της ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, από τα οποία μπορούν να αναφερθούν ενδεικτικά: α) η κατάληξη του απαρεμφάτου είναι -ναι στην αττικοϊωνική και στην αρκαδοκυπριακή, -μεν(αι) στην αιολική, και -μεν στη δωρική, π.χ. εἶναι/ αιολ. ἔμμεν(αι)/ δωρ. ἔμεν· β) στη λεσβιακή και στη θεσσαλική η κλίση των ρημάτων σε -μι επεκτείνεται και στα συνηρημένα ρήματα, π.χ. αττ. καλέω/ λεσβ. κάλημι· γ) αναπτύσσεται η λεγόμενη αττική κλίση των δευτεροκλίτων, π.χ. λαός/ αττ. λεώς. Την παραγωγική μορφολογία αφορούν θέματα όπως η χρήση του υποκοριστικού επιθήματος -ιον, π.χ. παῖς - παιδίον, και η δημιουργία νέων υποκοριστικών επιθημάτων με επανανάλυση, π.χ. -ίδιον: αἴξ - αἰγίδιον. Για τη δημιουργία συγκεκριμένων συντακτικών σχημάτων χρησιμοποιούνται διαφορετικά μόρια, π.χ. αττ.-ιων., αρκαδ. ἄν/ δωρ. κα/ αιολ., κυπρ. κε.
3) στο λεξιλογικό επίπεδο

Στο λεξιλογικό επίπεδο η ελληνική δανείζεται αρκετές λέξεις από την περσική, π.χ. μάγος, παράδεισος, παρασάγγης, σατράπης, ενώ εξακολουθεί η επίδραση σημιτικών γλωσσών, π.χ. μνᾶ. Η απόδοση γλωσσικού υλικού στη θρακική, στην ιλλυρική, στη λυδική κλπ. δεν γίνεται πάντοτε με βεβαιότητα, λόγω των περιορισμένων μαρτυριών που διαθέτουμε από τις γλώσσες αυτές.
Γ. Η περίοδος της ελληνιστικής κοινής

Η περίοδος της ελληνιστικής κοινής (4ος/3ος αιώνας π.X.-4ο/5ο αιώνα μ.X.) χαρακτηρίζεται: α) από την υποχώρηση των αρχαίων διαλέκτων και β) από την εξάπλωση της ελληνικής σε αλλόγλωσσους ομιλητές της ανατολικής Μεσογείου H δημιουργία της αλεξανδρινής κοινής. Οι αλλαγές είναι πολλές και σημαντικές (βλ. Allen 2000· Πετρούνιας 2001· Παπαναστασίου 2001· Horrocks 2001· πρβ. Browning 1991):
1) στο φωνητικό-φωνολογικό επίπεδο:

α) τροπή του η [ę̄] σε [ẹ̄] (αττική: από τον 4ο αιώνα π.X.) και στη συνέχεια σε [ī] (περίπου 2ος αιώνας μ.X.): πρβ. τις ελνστ. γραφές ποτείριον = ποτήριον, μίτηρ = μήτηρ· τροπή του ει [ẹ̄] σε [ī] (αττική: 2ος αιώνας π.X.): πρβ. την ελνστ. γραφή ἰς = εἰς·
β) μονοφθογγισμός των διφθόγγων αι [ai] σε [ę̄] και οι [oi] σε [ȳ] (περίπου 2ος αιώνας μ.X.)·
γ) απώλεια της διάκρισης μεταξύ μακρών και βραχέων φωνηέντων (2ος-3ος αιώνας μ.X.): το φωνηεντικό σύστημα αποτελείται πλέον από έξι φωνήεντα, τα /i/, /y/, /e/, /a/, /o/, /u/·
δ) τροπή των διφθόγγων αυ [au] και ευ [eu], σε [af] ή [av] και [ef] ή [ev], ανάλογα με το αν ακολουθεί άηχος ή ηχηρός φθόγγος, π.χ. αὔριον [aurion] > [avrion], αὐτός [autos] > [aftos], εὔλογος [eulogos] > [evloγos], πεῦκον [peukon] > [pefkon] (3ος-2ος αιώνας π.X.)·
ε) εξέλιξη του συμπλέγματος ζ [zd] σε [z], π.χ. ζυγός [zdygos] > [zygos] (αττική: 4ος αιώνας π.X.)·
στ) τροπή των κλειστών β [b], δ [d], γ [g] σε εξακολουθητικά [v], [δ], [γ] αντίστοιχα (πρώτοι αιώνες μ.X.), εκτός από τις περιπτώσεις που προηγείται ένρινος φθόγγος, π.χ. δένδρον [déndron] > [δéndron]·
ζ) τροπή των κλειστών φ [ph], θ [th], χ [kh] σε εξακολουθητικά [f], [θ], [x] αντίστοιχα, π.χ. φόνος [phonos] > [fonos], θυμός [thymos] > [θymos], χαρά [khara] > [xara] (πρώτοι αιώνες μ.X.)·
η) απώλεια της διάκρισης απλών-διπλών συμφώνων (τέλος της περιόδου)·
θ) αποβολή του δασέος πνεύματος [h] (πρώτοι αιώνες μ.X.)· ι) εξέλιξη του τόνου από μουσικό σε δυναμικό· κλπ.

2) στο μορφολογικό και συντακτικό επίπεδο η κοινή χαρακτηρίζεται από τον περιορισμό της πλούσιας μορφολογίας της αττικής:

α) κατάργηση του δυϊκού αριθμού·
β) ένταξη των αθέματων ουσιαστικών και ρημάτων στις αντίστοιχες θεματικές κλίσεις, π.χ. μήτηρ > μητέρα, ὄμνυμι > ὀμνύω·
γ) σταδιακός περιορισμός της χρήσης της δοτικής·
δ) σταδιακή υποχώρηση της ευκτικής και του απαρεμφάτου· γενικά οι συντάξεις με απαρέμφατο ή μετοχή αντικαθίστανται από υποτακτικά σχήματα με συνδέσμους.

Επίσης, ο λεξιλογικός δανεισμός θα οδηγήσει στη δημιουργία νέων παραγωγικών επιθημάτων, π.χ. -άριος: καβαλλάριος < λατ. caballarius.
3) Στο λεξιλογικό επίπεδο

Στο λεξιλογικό επίπεδο τον ρόλο της γλώσσας-πηγής αναλαμβάνει κυρίως η λατινική, π.χ. δηνάριον, κουστωδία, μεμβράνη, τίτλος, ενώ σημαντική είναι η επίδραση της εβραϊκής σε λέξεις του χριστιανικού λεξιλογίου, π.χ. ἀμήν, σεραφείμ, χερουβείμ. Ελληνικές λέξεις με ανώμαλη κλίση αντικαθίστανται από ομαλές, π.χ. πλοῖον αντί ναῦς. Σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη αυτή παίζουν τα υποκοριστικά, κυρίως σε -ιον: χάνοντας την υποκοριστική τους σημασία, αντικαθιστούν πλέον τα ουσιαστικά από τα οποία προέρχονταν, π.χ. ἀρνίον αντί του (ανώμαλου) ἀρήν. Υπό την επίδραση της νέας θρησκείας, παλαιές λέξεις αποκτούν νέες σημασίες, π.χ. παράδεισος (παλαιότερα 'κήπος'), ἄγγελος (παλαιότερα 'αγγελιοφόρος').
Δ. Η περίοδος της μεσαιωνικής και της νέας ελληνικής

Η περίοδος της μεσαιωνικής και της νέας ελληνικής (5ος αιώνας μ.X. - σήμερα). Στην περίοδο αυτή των 15 αιώνων οι αλλαγές είναι επίσης πολλές και ποικίλες. Η κοινή της προηγούμενης περιόδου έχει την τάση να διασπαστεί εκ νέου σε διαλέκτους, στην τάση αυτή όμως λειτουργεί αντίρροπα η ενοποιητική δύναμη της κεντρικής βυζαντινής διοίκησης. Όποτε και όπου η δύναμη αυτή φθίνει, εμφανίζονται οι νέες διάλεκτοι, οι οποίες διαμορφώνονται από το τέλος της 1ης χιλιετίας και μετά, και παίρνουν την τελική μορφή τους στα χρόνια της Τουρκοκρατίας. Η δημιουργία του νέου ελληνικού κράτους έχει ως αποτέλεσμα τη σταδιακή διαμόρφωση νέας κοινής, η οποία, υπό την επίδραση της λόγιας γλώσσας, θα αποτελέσει τη σημερινή νεοελληνική κοινή. Από τις πολλές αλλαγές που γίνονται στη μεγάλη αυτή περίοδο αναφέρουμε ενδεικτικά ορισμένες (βλ. Browning 1991· Tonnet 1995):
1) στο φωνητικό-φωνολογικό επίπεδο:

α) τροπή του [y] (υ, οι) σε [i] (9ος-10ος αιώνας μ.X.), οπότε το φωνηεντικό σύστημα γίνεται πλέον πενταμελές: /i/, /e/, /a/, /o/, /u/·
β) αποβολή αρκτικών άτονων φωνηέντων, π.χ. ἡμέρα > μέρα (πρώιμη μσν.)·
γ) συνίζηση των ακολουθιών [i] + Φ, π.χ. παιδία > παιδιά, καρδία > καρδιά·
δ) αποβολή ληκτικού -ν, π.χ. παιδίον > παιδίν > παιδί (όψιμη μσν.)
ε) ανομοίωση τρόπου άρθρωσης σε συμπλέγματα συμφώνων όπως [kt] > [xt], [xθ] > [xt], [pt] > [ft], [fθ] > [ft], [sθ] > [st], [sx] > [sk], π.χ. κτυπώ > χτυπώ, χθες > χτες, πτερόν > φτερό, φθάνω > φτάνω, οπισθάγκωνα > πιστάγκωνα, σχίζω > σκίζω (όψιμη μσν.).

2) στο μορφολογικό επίπεδο:

α) αλλαγές στο ονοματικό και στο ρηματικό σύστημα καταλήξεων, με αποτέλεσμα τη σταδιακή δημιουργία του νεοελληνικού συστήματος κλίσης·
β) αποβολή της άτονης ρηματικής αύξησης, π.χ. εφέρατε > φέρατε·
γ) δημιουργία περιφραστικών τύπων για τον μέλλοντα και τον παρακείμενο, που κατέληξε στους νεοελληνικούς σχηματισμούς θα δώσω - έχω δώσει·
δ) εμφάνιση νέων παραγωγικών επιθημάτων, ορισμένα από τα οποία είναι δάνεια, π.χ. ιταλ. -άρω, τουρκ. -τζής, βεν. -άδα. Η σύνταξη, τόσο σε αυτή όσο και στην προηγούμενη περίοδο, τείνει να γίνει όλο και πιο αναλυτική.

3) στο λεξιλογικό επίπεδο

Στο λεξιλογικό επίπεδο καθρεφτίζεται σε μεγάλο βαθμό η συνάντηση της ελληνικής -και των Ελλήνων- με διάφορες γλώσσες -και λαούς- που συνέβη κατά τη μακρόχρονη αυτή περίοδο. Στην πρώιμη μεσαιωνική εποχή συνεχίζεται ακόμη η επίδραση της λατινικής. Σημιτικές γλώσσες (συριακή, αραβική κτλ.) παρέχουν επίσης δάνειο υλικό. Στη συνέχεια έχουμε την επίδραση της σλαβικής, με δάνεια όπως βάλτος, ρούχο, της αλβανικής, με λέξεις όπως βλάμης, μπέσα, και της τουρκικής, από τον 11ο-12ο και κυρίως από τον 15ο αι., με πλήθος λέξεις, π.χ. γλέντι, κέφι, νάζι, πιλάφι, σεντούκι, φέσι, χαλβάς κλπ. Η ιταλική (και η βενετσιάνικη) επίδραση ήταν επίσης σημαντική, π.χ. καναρίνι, καπετάνιος, μπαρμπούνι, πορτοφόλι, στάμπα· είναι ισχυρότερη σε περιοχές που έζησαν υπό δυτική κατοχή. Κατά τη διάρκεια του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα κυριαρχεί η επίδραση της γαλλικής, είτε με άμεσο δανεισμό, π.χ. γάντι, λικέρ, μιλφέιγ, είτε με μεταφραστικά δάνεια, π.χ. αποσυμπίεση, διαμέρισμα, αλλά και η επίδραση του συνεχώς αυξανόμενου διεθνούς - σε μεγάλο βαθμό επιστημονικού - λεξιλογίου, π.χ. βιογένεση, γαστροσκόπιο, εντροπία. Σήμερα η γλώσσα δέχεται δάνεια κυρίως από την αγγλική, π.χ. τένις, μπαρ, ντίσκο, ίντερνετ. Συνεχής υπήρξε, τους τελευταίους κυρίως αιώνες, η επίδραση της αρχαίας ελληνικής, με πλήθος λόγια δάνεια που πέρασαν στο λεξιλόγιο της κοινής μέσω της καθαρεύουσας, π.χ. αυτάρκης, γενναίος, κήρυγμα, οικία, προετοιμάζω, ρύπος, συγχέω, ταλαίπωρος.
BIBΛIOΓPAΦIA

ALLEN, W. S. 2000. VoxGraeca: Hπροφορά της ελληνικής την κλασική εποχή. Μτφρ. Μ. Καραλή & Γ. Παράσογλου. Θεσσαλονίκη: Iνστιτούτο Nεοελληνικών Σπουδών [Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη]. Τίτλος πρωτοτύπουVox Graeca: A Guide to the Pronunciation of Classical Greek (Cambridge: Cambridge University Press, 1987).
BEEKES, R. S. P. 2004. Εισαγωγή στη συγκριτική ινδοευρωπαϊκή γλωσσολογία. Μτφρ. Γ. Παπαναστασίου & Σ. Τσολακίδης. Θεσσαλονίκη: Iνστιτούτο Nεοελληνικών Σπουδών [Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη]. Τίτλοςπρωτοτύπου Comparative Indo-European Linguistics: An Introduction (Amsterdam: John Benjamins, 1995).
BROWNING, R. 1991. Hελληνική γλώσσα: Μεσαιωνική και νέα. Μτφρ. Μ. Ν. Κονομή. Aθήνα: Παπαδήμας.Τίτλος πρωτοτύπου Medieval and Modern Greek (Cambridge: Cambridge University Press, 1983).
CLACKSON, J. 2001. Η διαμόρφωση της ελληνικής γλώσσας. Στο XΡΙΣΤΙΔΗΣ 2001, 148-153.
HORROCKS, G. 2001. Σύνταξη: Από την κλασική ελληνική στην κοινή. Στο XΡΙΣΤΙΔΗΣ 2001, 457-467.
McMAHON, A. M. S. 2005. Ιστορική γλωσσολογία: Hθεωρία της γλωσσικής μεταβολής. Μτφρ. Μ. Μητσιάκη & Α. Φλιάτουρας. Aθήνα: Mεταίχμιο. Τίτλος πρωτοτύπου Understanding Language Change (Cambridge: Cambridge University Press, 1994).
ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ Γ. 2001. Μορφολογία: Από την κλασική ελληνική στην κοινή. Στο XΡΙΣΤΙΔΗΣ 2001, 451-456.
ΠΕΤΡΟΥΝΙΑΣ E. 2001. Εξέλιξη της προφοράς κατά την ελληνιστική εποχή. Στο XΡΙΣΤΙΔΗΣ 2001, 442-450.
THOMASON, S. G. 2001. Language Contact: An Introduction. Edinburgh: Edinburgh University Press.
TONNET, H. 1995. Ιστορία της νέας ελληνικής γλώσσας. Μτφρ. Μ. Καραμάνου & Π. Λαλιάτσης. Επιμ. Χ. Χαραλαμπάκης. Αθήνα: Παπαδήμας. Τίτλος πρωτοτύπου Histoire du Grec Moderne: La Formation d'une langue (Παρίσι: L'Asiathéque, 1993).
XΡΙΣΤΙΔΗΣ, A.-Φ., επιμ. 2001. Ιστορία της αρχαίας ελληνικής γλώσσας: Από τις αρχές έως την ύστερη αρχαιότητα. Θεσσαλονίκη: Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας & Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών [Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη].

>
Τελευταία Ενημέρωση: 16 Ιούν 2010, 10:43
Βρίσκεστε εδώ: Θεωρία & Ιστορία :: Θέματα ιστορίας
© 2006 - 2008 Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Δικαίωμα Πνευματικής Ιδιοκτησίας | Όροι Χρήσης
Υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης ΕΠ Κοινωνία της Πληροφορίας Ευρωπαϊκή Επιτροπή
Το έργο "Πύλη για την ελληνική γλώσσα και τη γλωσσική εκπαίδευση" έχει ενταχθεί στο Ε.Π. Κοινωνία της Πληροφορίας,
συγχρηματοδοτείται από την Ε.E. και υλοποιείται από το Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας.

• <br>

Read more »